فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کانی‌شائی یکی از مهم‌ترین استقرارگاه‌های باستان‌شناسی مهم در استان سلیمانیۀ اقلیم کردستان عراق است. این مکان در مرکز درۀ بازیان واقع‌شده و در محور ارتباطی اصلی قرار دارد که شمال میان‌رودان را از طریق کرکوک به رشته‌کوه‌های زاگرس‌مرکزی در غرب ایران متصل می‌کند. دورۀ اصلی این محوطۀ باستانی به دورۀ مس‌وسنگ و اوایل دورۀ مفرغ (مفرغ قدیم)، از حدود ۶۰۰۰ تا ۲۰۰۰پ.م. برمی‌گردد. دوره‌های بعدی نیز به عصر مفرغ جدید، دورۀ آشور نو و دورۀ هلنیستی-پارتی مربوط می‌شود. در طول این هزاره‌ها، کانی‌شائی به‌عنوان یک مرکز مهم سکونت در درۀ بازیان شناخته می‌شد؛ هرچند که هرگز بیشتر از ۳ هکتار وسعت نداشت، سکونت در هر دوره نشان‌دهندۀ عملکرد این سکونتگاه به‌عنوان یک مرکز محلی بود که در شبکه‌های تبادل جنوب‌غرب آسیا ارتباط داشت. به‌همین‌دلیل، کانی‌شائی اهمیت ویژه‌ای در پیوند باستان‌شناسی غرب ایران و دنیای میان‌رودان دارد. در این پژوهش، نتایج کاوش‌های فصل ۲۰۲۴م. را ارائه می‌دهیم که در آن دو مجموعۀ معماری چشمگیر مورد بررسی قرار گرفت. اولین مجموعه به آغاز دورۀ مفرغ قدیم، حدود ۳۰۰۰پ.م.، پس از فروپاشی شبکۀ تبادل اوروک تعلق دارد. دومین مجموعه به دورۀ هلنیستی-پارتی مربوط می‌شود و احتمالاً با گسترش جنوبی پادشاهی آدیابنه مرتبط است.