بررسی باستان شناسی بخش شاهیوندِ شهرستان چگنی، استان لرستان

نویسندگان

1 استادیار گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

doi
10.22059/jarcs.2023.357444.143193
چکیده

شهرستان چگنی در نیمه غربی استان لرستان و حد فاصل شهرستان­ های خرم­آباد در شرق و کوهدشت در غرب قرار دارد. این شهرستان پیش از پژوهش حاضر دو فصل مورد بررسی و شناسایی قرار گرفته بود. در راستای تکمیل مطالعات و بررسی ­های انجام شده در استان لرستان، در تابستان 1392 بخش شاهیوند در غرب شهرستان توسط نگارنده مورد بررسی قرار گرفت که در نتیجه آن 84 اثر فرهنگی شناسایی و معرفی گردید. بیشتر این آثار به دوره‌های پیش از تاریخ و تاریخی تعلق داشتند و تنها سه اثر مربوط به دوره اسلامی بودند. بر اساس نتایج این پژوهش، به احتمال شواهد آغازین از حضور انسان در بخش شاهیوند، مربوط به دوره پارینه­ سنگی قدیم است که شش محوطه استقراری از این دوره شناسایی گردید. از دوره ­های بعدی پارینه­ سنگی، شواهد اندک و پراکنده­ ای یافت شد. با این وجود، در دوره نوسنگی و هم زمان با شروع کشاورزی و گله­ داری، بخش شاهیوند مورد توجه جدی قرار می­ گیرد و مسیر کوچ دلفان به سیمره شکل می­ گیرد. پس از دورۀ نوسنگی، بخش شاهیوند تا دورۀ مس ­وسنگ میانه II در اواخر هزاره پنجم پ.م. خالی از سکونت بوده است. از این دوره تا پایان عصر مفرغ در نیمه هزاره دوم پ.م. دارای سکونت بوده است؛ اما بیشترین توجه به این منطقه بر اساس یافته­های باستان­شناسی، مربوط به دورۀ اشکانی و ساسانی است که علاوه بر شواهد استقراری، سازه ­های معماری همچون بقایای دو پل بر روی رود کشکان و احداث مسیر سنگ­چین در تنگه گاشمار در شمال، تأکیدی بر اهمیت ارتباطی بخش شاهیوند در این دوران است