بررسی روشمند و تحلیل روند شکل گیری محوطه پارینه سنگی خانه سر 1 در شرق مازندران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری باستانشناسی پیش از تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
2 استاد گروه باستانشناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استادیار گروه باستانشناسی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
doi
10.22059/jarcs.2021.322540.143010چکیده
محوطه خانه سر 1 رخسارهای متشکل از نهشته های زمینشناختی پلیستوسن است که در 700 متری شرق غار کمیشان نکا قرار دارد. بر اساس روش نمونه برداری تصادفی روشمند، 4992 قطعهسنگ از این محوطه به دست آمد. دستساخته های سنگی بر اساس ثبت و ضبط ویژگی ها در بانک اطلاعاتی آنها مطالعه شدند و در نهایت با محاسبه بیشترین صفات تکرار شده در مجموعه ویژگی فناوری و گونه شناسی دست افزارهای سنگی مشخص شد. مسئلهای که شناسایی محوطه خانه سر 1 به وجود آورده، آن است که محوطه ای بزرگ با حجم بسیار فراوان دستساخته های سنگی در نزدیکی غار کمیشان چه ماهیتی دارد؟ آیا به لحاظ زمانی و کارکردی ارتباطی میان این دو محوطه وجود دارد؟ برای پاسخ به این مسائل، در مواجه با یک محوطه روباز که فاقد تاریخگذاری مطلق است دو رویکرد در نظر گرفته شده است. نخست مطالعه دست افزارهای سنگی موجود در این محوطه و سپس بررسی ساختار زمین شناختی و ویژگی های محیطی که منجر به شکل گیری محوطه شدهاند. با تلفیق این دو بخش دلایلی برای انتساب محوطه به دورهای خاص پیشنهاد می گردد. در نتیجه، مطالعه دست افزارهای سنگی در مطابقت با مطالعه بستر زمین شناختی محوطه و پدیده های اقلیمی پلیستوسن متأخر احتمالاً شکل گیری محوطه خانه سر 1 در انتهای دوره پارینه سنگی میانی و ابتدای دوره پارینه سنگی نوین و مصادف با MIS3، فاز پیشروی خوالینین قدیم دریای مازندران و شکلگیری واحد لُس بالایی در منطقه رخ داده است. صنایع سنگی خانهسر 1 آشکارا دارای رنگ و بوی محلی است و از نظر گونهشناسی اختلافات اساسی با صنایع سنگی شناختهشده دورۀ پارینهسنگی نوین در سایر مناطق فلات ایران دارد