نوع ادبی سوگندنامه
نویسندگان
1 دانشگاه اصفهان
doi
10.22099/jba.2015.2575چکیده
سوگندنامه نوع ادبی ویژهای در ادبیات فارسی است. در این نوع ادبی که نمونههای فراوانی از آن در دیوانهای شاعران و تذکرهها و جُنگها ضبط شده است، شاعر بر طبق مبانی و اصولی خاص و شناخته شده، میکوشد تا با به کارگیری ساختارهایی ویژه و در ضمن قصیدهای مدحی، خود را از اتهاماتی که به وی وارد شده است، تبرئه نماید و برای آن که ممدوح، سخن وی را باور کند، پیاپی سوگند میخورد. در تحقیقاتی که تاکنون دربارة این نوع ادبی منتشر شده است، محقّقان به صرف این که در شعری سوگند آمده باشد؛ آن را سوگندنامه محسوب کردهاند، در حالی که آوردن سوگندهای پیاپی در قالب قصیده، مهمترین مشخّصة این نوع ادبی است و اگر چنانکه در ضمن قالبهای شعری دیگری چون قطعه، غزل و مثنوی سوگند آمده باشد، نمیتوان آن را به معنای دقیق، سوگند نامه خواند. در برخی از جُنگها و دیوانهای شعر، سوگندهای پیاپی را در غیر از قالب قصیده، قسمنامه یا قسمیه خواندهاند. در این نوشتار تمام نمونههای سوگندنامهها را که از آن آگاهی داشتهایم، بر اساس سیر تاریخی آنها، از قدیم به جدید گرد آوردهایم و قالب، موضوع، درونمایه، ساختار، لحن، مخاطب و مناسبات بینامتنی آنها را بررسی کردهایم.
