زمان طرح تقاضای تأمین دعوای واهی در حقوق ایران (با نگاهی به رویۀ قضایی)

نویسندگان

1 استادیار مجتمع آموزش عالی نهاوند، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22054/jplr.2025.87090.2943
چکیده

تقاضای تأمین برای جبران خسارات ناشی از اقامۀ دعوای واهی، نهادی است برای مقابله با طرح دعاوی بی‌اساس و ایذایی، که مورد توجۀ قانونگذار ایرانی نیز قرار گرفته است. صرف‌نظر از مفهوم دعوای واهی و شرایط استناد به آن، در پژوهش حاضر تلاش شده است، با شیوۀ توصیفی- تحلیلی، زمان اعتراض به واهی بودن دعوا و تقاضای اخذ تأمین برای آن، مورد بررسی قرار گیرد. اگرچه در نخستین نگاه به متن مادۀ 109 قانون آیین دادرسی مدنی هیچ قیدی دربارۀ زمان دیده نمی‌شود و به همین علت، بسیاری از محاکم اعتراض به دعوای واهی را تابع زمان نمی‌دانند، اما بطن ماده و ضمانت اجرای مقرر در آن نشان می‌دهد که نه‌تنها این نهاد مقید به زمان است بلکه با ضیق زمانی مواجه است و باید در نخستین مقاطع دادرسی مورد استناد قرار گیرد. استثنایی بودن ایراد به دعوای واهی و توجه به برخی اشکالات عملی این فرضیه را تقویت می‌کند که پس از گذر از مقطع بررسی دادخواست و ورود به دعوا و ماهیت آن، امکان ایراد به واهی بودن دعوا و تقاضای تأمین از بین خواهد رفت