نقش نظام حقوقی علامت تجاری در حمایت از شخصیت‌‌های خیالی با تأکید بر حقوق ایالات متحدۀ آمریکا

نویسندگان

1 کارشناس ارشد حقوق مالکیت فکری، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 دانشیار حقوق گروه حقوق بین‌الملل عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22054/jplr.2025.86360.2932
چکیده

شخصیت‌های خیالی، ابتکارهای فرهنگی و فناورانه‌ای هستند که در نظام حقوق مالکیت فکری مورد حمایت قرار می‌گیرند و این حمایت، حقوق مادی و معنوی مشخصی را برای شخصیت‌ها به ارمغان می‌آورد. برای نمونه، در نظام حقوقی علائم تجاری، از شخصیت‌های خیالی به‌منظور جلوگیری از گمراهی مصرف‌کننده، شناسایی منبع واحد کالا و خدمات، حفظ شهرت و منع رقابت غیرمنصفانه حمایت می‌گردد. حمایت از نام، نمایش تصویری متمایز و لباس شخصیت‌های خیالی به‌عنوان علامت تجاری از مصادیق حمایت این نظام از شخصیت‌های خیالی هستند. بااین‌حال، قوانین ملی در اکثر کشور‌ها و اسناد بین‌المللی مربوط، مقررات جامعی را در این خصوص وضع نکرده‌اند؛ لیکن با بررسی رویۀ قضایی به‌ویژه رویۀ دادگاه‌های ایالات متحدۀ آمریکا، می‌توان ابعاد حقوقی نظام حمایتی علائم تجاری را درمورد شخصیت‌های خیالی استخراج کرد. از‌این‌رو، این مقاله تلاش دارد با روش توصیفی- تحلیلی و شیوۀ گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای، ابعاد، عناصر قابل حمایت، شرایط حمایت و نقض علامت تجاری شخصیت‌های خیالی را با استناد به قوانین و رویۀ قضایی تبیین کند. درنهایت یافتۀ پژوهش نشان می‌دهد حمایت از شخصیت‌های خیالی در نظام حقوقی علامت تجاری به طیف وسیعی از عناصر ازجمله نام، ظاهر بصری، لباس و حتی گفته‌های مهم مرتبط و شعار شخصیت با احراز شرایط مورد نیاز تعلق می‌گیرد.