فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عنصر زمان نقش اساسی در قرارداد بازی می‌کند، به‌‌نحوی که عدم انجام تعهد در زمان مقرر می‌تواند بر مطلوبیت قرارداد برای متعهدله لطمۀ جدی وارد کند و چه‌بسا هدف از انعقاد قرارداد را نزد وی منتفی سازد. مطابق نظر مشهور راجع به ضمانت اجرای عدم انجام به‌موقع تعهد در حقوق ایران، متعهدله ملزم به مراجعه به دادگاه و تقاضای اجرای عین تعهد توسط متعهد و در صورت عدم امکان، اجرا توسط دیگری یا منتفی تلقی کردن قرارداد است. ولی، با‌توجه‌به زمان‌بر بودن این فرایند، چنین دیدگاهی اعتنایی به اهمیت عنصر زمان در قرارداد ندارد و موجب خسارات عمده به متعهدله، ابهام در وضعیت قرارداد و از دست رفتن مطلوبیت آن می‌شود و حکمی آشکارا ناکارآمد و نامتناسب با طبیعت روابط اجتماعی و اقتصادی به‌نظر می‌رسد. در‌حالی‌که مقررات قانون مدنی الزاماً چنین روال و حکمی را مقرر نکرده‌اند، تفسیر قرارداد و خواست طرف‌های قرارداد و اقتضای رفتار متعارف و معقول و تفسیر مناسب قانون، روال و حکم دیگری را رقم می‌زنند که مطابق آن متعهد‌له بین الزام متعهد به انجام تعهد یا انجام تعهد در زمان معقول توسط خود یا دیگری یا منتفی تلقی کردن تعهد و مطالبۀ خسارت عدم انجام تعهد حقّ انتخاب و تخییر دارد.