فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آنچه آیین دادرسی را از سایر نظام‌های حقوقی متمایز می‌سازد، انسجام و هماهنگی دقیق آن است. این نظام بر پایۀ ساختاری منظم شکل گرفته است که اختلال در هر بخش آن می‌تواند نظم کلی را بر هم بزند و عدالت شکلی را تحت تأثیر قرار دهد. برخی مقررات، به‌ویژه دسته‌ای از ایرادات، به‌گونه‌ای تنظیم شده‌اند که مستقیماً با حفظ این نظم مرتبط‌ هستند. درواقع، در آیین دادرسی گاه رعایت ترتیب و توالی قواعد، در مواردی از دستیابی مستقیم به عدالت اهمیت بیشتری دارد. چنین نظمی، طرفین دعوا را ملزم می‌سازد تا وظایف و تکالیف خود را به‌درستی انجام دهند. در این مقاله با روش توصیفی–تحلیلی، به بررسی مبانی و آثار ایرادات مرتبط با نظم دادرسی و ضرورت طرح آن‌ها در زمان مناسب پرداخته شده است. یافته‌ها حاکی از آن است که ایراداتی مانند عدم صلاحیت ذاتی، امر مطرح‌شده، اعتبار امر قضاوت‌شده، گذشتن مهلت قانونی، فقدان ذی‌نفعی، اشکالات مربوط به اهلیت یا سمت، ظنی بودن دعوا، عدم مشروعیت یا عدم ‌ارتباط دعوا به خوانده و نیز ایرادات ناشی از فقدان اثر قانونی، همگی با نظم عمومی آیینی پیوندی ناگسستنی دارند.