فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قانون آیین دادرسی مدنی در مادۀ ۱۵۶ و در بخش امور اتفاقی و تأمینی به‌طور مختصر به ارسال اظهارنامه پرداخته است، اما در‌مورد ماهیت و آثار آن سخنی نگفته است. گو اینکه بر ارسال اظهارنامه اثر مهمی مترتب ندانسته و ارسال آن را یک امر تقریباً تفننی دانسته است، حال آنکه در دادرسی هر اقدامی باید دارای آثاری باشد. در قانون آیین دادرسی مدنی سابق، ارسال اظهارنامه در موادّ 709 و 710 در باب دهم تحت عنوان «خسارت و اجبار به انجام تعهد» مطرح شده بود. آوردن اظهارنامه در باب خسارت و اجبار به انجام تعهد، به این دلیل بوده است که، در بسیاری از موارد، ارسال اظهارنامه مقدمه‌ای برای مطالبۀ خسارت یا درخواست الزام متعهد به ایفای تعهد محسوب می‌شود. زیرا در بعضی موارد اگر اظهارنامه ارسال نشود مطالبۀ خسارت یا طرح دعوی به خواستۀ محکومیت متعهد به ایفای تعهد قابل استماع نیست. ازاین‌رو در این مقاله این موضوعات را مورد مطالعه و بررسی قرار داده‌ایم. به‌نظر می‌رسد عنوان باب دهم قانون آیین دادرسی مدنی سابق برگرفته از نام باب پنجم قانون مدنی فرانسه پیش از اصلاحات اخیر بوده است، که تحت عنوان خسارت و منافع ناشی از عدم اجرای تعهد[1] مطرح شده است. مادۀ ۱۱۳۹ الی ۱۱۴۲ قانون مدنی سابق فرانسه مطالبۀ طلب و تعهد را شرط مطالبۀ خسارت دانسته بود (موادّ ۱۳۴۵، 1-1345، 2-1345 و 3-1345 جدید). بنابراین، مطالعه در‌بارۀ ماهیت و آثار اظهارنامه نیازمند مطالعۀ حقوق فرانسه در این زمینه است. به همین دلیل، این مقاله اظهارنامه در حقوق ایران و مطالبۀ تعهد در حقوق فرانسه را با یکدیگر مقایسه کرده و مفهوم و آثار آن‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد.