امکان‌سنجی تعدیل ضمانت اجراهای نقض تعهد در فرض اجرای اساسی قرارداد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ایران

2 دانشیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ایران

doi
10.22054/jplr.2025.82228.2884
چکیده

براساس قواعد عمومی ‌قراردادها ازجمله اصل لزوم و ادلۀ وفای‌به‌عهد، متعهد وظیفه دارد تعهدات و شروط قراردادی را به‌طور کامل و مطابق توافق‌ اجرا کند. عدم ایفای هریک از شروط قرارداد براساس قاعدۀ عام این امکان را برای متعهدله فراهم می‌کند که از ضمانت اجراهای مربوط به نقض تعهد استفاده کند. بااین‌حال، در نظام‌های حقوقی، هرگاه متعهد با حسن‌نیت بخش اساسی و عمدۀ قرارداد را که تأمین‌کنندۀ منافع اصلی متعهدله از انعقاد عقد بوده اجرا کند، متعهدله نمی‌تواند در راستای تأمین منافع خود از اجرای کامل قرارداد به‌صورت غیرمتناسب به ضمانت اجراهای نقض تعهد استناد کند؛ چراکه متعهد نسبت به بخشی از قرارداد که به‌‌طور اساسی ایفا شده در مقام وفای‌به‌عهد قرار دارد. درمورد بخش‌های فرعی که اجرا نشده یا ناقص باقی مانده‌اند، نیز امکان صدور حکم برای پرداخت خسارت یا کاهش وجه قرارداد وجود دارد. این پژوهش به شیوۀ توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از آموزه‌های حقوق تطبیقی به تحلیل این حکم و امکان‌سنجی پذیرش آن در نظام حقوقی ایران پرداخته و نتیجۀ حاصل این است که می‌توان بر‌اساس اصل حسن‌نیت و تحلیل قصد طرفین قائل به پذیرش چنین رویکردی در حقوق ایران شد.