مسئولیت مدنی ناشی از سوءاستفاده از حقّ شهرت توسط اشخاص مشهور در تبلیغات کالا و خدمات
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 استادیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22054/jplr.2025.81180.2864چکیده
شناسایی حقّ شهرت، بهعنوان یک حقّ مالی برای اشخاص مشهور، سبب میشود تا این اشخاص بتوانند با حضور در تبلیغ محصولات مختلف کسب درآمد کنند. باتوجهبه اثرگذاری این اشخاص در فروش محصولات، این پرسش اساسی مطرح میشود که در صورت ورود خسارت به مصرفکنندگان، آیا مسئولیتی متوجۀ این اشخاص خواهد بود؟ در نبود قوانین و مقررات خاص و رویۀ قضایی مشخص، انتخاب مبنای حقوقی مناسب برای مسئولیت اشخاص مشهور، تعیین شرایط و دامنۀ این مسئولیت و بهویژه احراز رابطۀ سببیت میان زیان و تقصیر، با چالشهای حقوقی جدی مواجه است. در این مقاله تلاش شده است، مسئولیت اشخاص مشهور برمبنای نظریۀ سوءاستفاده از حق، توجیه و تبیین گردد. براساس یافتههای این پژوهش، نظریۀ سوءاستفاده از حق با کمک معیار رفتار نامتعارف، میتواند نقض قواعد و مقررات مربوط به تبلیغات و بیاحتیاطی در اعمال حق را بهعنوان مصادیق سوءاستفاده از حقّ شهرت معرفی کند. بنابراین، در مواردی که شخص مشهور، با استفاده از حقّ شهرت خویش نسبت به تأیید محصولی اقدام میکند، نقض تعهد مبنی بر تأیید عملکرد کلی محصول، که ماهیتاً تعهد به نتیجه است، موجب استناد خسارت وارده به شخص مشهور میشود. در چنین شرایطی، وی متضامناً با عامل یا عاملان اصلی، مسئول جبران خسارت خواهد بود.