مدارس پیشرو: چالشها، ویژگیها و دستاوردها از نگاه مدیران
نویسندگان
1 گروه علوم تربیتی دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
3 دانش آموخته دکتری رشته مدیریت آموزشی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
4 دبیر زیست شناسی آموزش و پرورش، کرمانشاه، ایران
doi
10.22080/eps.2025.29438.2349چکیده
هدف: مدارس پیشرو بهعنوان الگویی نوین در نظام آموزشی، نقش مهمی در ارتقای کیفیت آموزش دارند؛ بنابراین، این مطالعه کیفی با هدف بررسی ویژگیها، موانع و پیامدهای مدارس پیشرو از دیدگاه مدیران مدارس کرمانشاه انجام شد.روششناسی: پژوهش با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری و با مصاحبههای نیمهساختارمند با ۱۶ مدیر مدارس ابتدایی و متوسطه انجام شد. مشارکتکنندگان با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. تحلیل دادهها با روش تحلیل مضمون براون و کلارک (2006) و نرمافزار MAXqda انجام شد.یافتهها: نتایج نشان داد که مدارس پیشرو با تأکید بر ویژگیهایی چون پرورش خوداندیشی، خوداتکایی، آگاهی اجتماعی، تعهد به برابری و تربیت شهروندان جهانی، به آموزش یادگیرندهمحور، بهرهگیری از فناوریهای نوین و توسعه مهارتهای عملی اولویت میدهند. با این حال، این مدارس با موانعی نظیر تفکرات سنتی حاکم بر ساختار آموزشی، نگرشهای منفعلانه، کمبود منابع انسانی متخصص و ناسازگاری برنامههای آموزشی با زمینههای محلی مواجهاند. این موانع، تحقق کامل ظرفیتهای مدارس پیشرو را محدود کردهاند. در مقابل، پیامدهای مثبت این مدارس شامل ارتقای توانمندیهای فنی و تکنولوژیکی، بهبود کیفیت زندگی دانشآموزان و تقویت تعاملات اجتماعی با جامعه است. این یافتهها بر ضرورت غلبه بر چالشهای ساختاری و فرهنگی و حمایت هدفمند از نوآوریهای آموزشی تأکید دارند.نتیجهگیری و پیشنهادها: مدارس پیشرو با تأکید بر خوداندیشی و بهرهگیری از فناوری نوین، قابلیت ارتقای کیفیت آموزش را دارند، اما چالشهای ساختاری و فرهنگی مانع تحقق کامل این ظرفیت هستند. برای غلبه بر این موانع، بومیسازی برنامههای آموزشی، توانمندسازی معلمان و تقویت زیرساختهای آموزشی پیشنهاد میشود.نوآوری و اصالت: این مطالعه با تمرکز بر تجارب مدیران کرمانشاه، نگاهی بومی به مدارس پیشرو ارائه داده است. برخلاف مطالعات کمی گذشته، این تحقیق کیفی دیدگاههای عمیق و راهکارهای عملی در بستر فرهنگی ایران مطرح میکند.
