انحصار طبیعیِ ناشی از فناوری اطلاعات در شبکة بانکی بین‌المللی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشکده حقوق و علوم اسلامی دانشگاه تهران، ایران

2 کارشناس ارشد حقوق تجاری اقتصادی بین‌المللی دانشکده حقوق و علوم اسلامی دانشگاه تهران، ایران

3 کارشناس ارشد حقوق تجاری اقتصادی بین‌المللی دانشکده حقوق و علوم اسلامی دانشگاه تهران، ایران

doi
10.22054/jplr.2024.73741.2747
چکیده

با پیشرفت چشم‌گیر فناوری اطلاعات و ارتباطات، شبکه‌های بانکی با ایجاد زیرساخت‌های مبتنی بر این فناوری و با استفاده از سامانه‌های پیام‌رسان مالی، اقدام به تسهیل ارتباطات مالی بین بانکی داخلی و بین‌المللی نموده‌اند. مهم‌ترین نمونة بین‌المللی این نوع سامانه‌ها شبکه سوئیفت است که گسترده‌ترین شبکة پیام‌رسان مالی است و تقریباً تمامی بانک‌های جهان از طریق زیرساخت و زبان مشترک این شبکه با یکدیگر در تماس هستند. هرچند شبکة سوئیفت مزایای بسیاری برای کشورها به‌همراه داشته است؛ اما با توجه به ویژگی‌های منحصربه‌فردی که نسبت به سایر شبکه‌ها و روش‌های نقل‌و‌انتقالِ مالی دارد، انحصار شبکه‌های پیام‌رسان مالی در دست این شبکه افتاده و متعاقباً از این انحصار سوءاستفاده‌هایی علیه برخی کشورها صورت گرفته است، خصوصاً اینکه بازگشت به روش‌های دوجانبه و یا ایجاد یک بستر موازی، برای این کشورها فاقد کارایی بوده و البته غیرعملی است؛ لذا در این پژوهش از طریق روش توصیفی-تحلیلی انحصار طبیعی شبکه پیام‌رسان سوئیفت که ناشی از فناوری اطلاعات است، مورد بررسی قرار گرفته و بیان شده است که بهترین راه‌حل جهت مقابله حقوقی با سوءاستفاده از این انحصار، تعیین یک نهاد مقررات‌گذار بخشی، جهت کنترل و نظارت بر این شبکه پیام‌رسان مالی است.