استفاده از لیزین و متیونین محافظت نشده و آنالوگ‌های کلسیمی آن‌ها در جیرۀ گاوهای شیری بر گوارش‌‌پذیری، فعالیت آنزیم‌های هیدرولیتیک و فراسنجه‌های تخمیر شکمبه‌ای در شرایط آزمایشگاهی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه علوم دامی دانشگاه لرستان

2 دانشیار گروه علوم دامی دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان خرم آباد

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه علوم دامی دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان خرم آباد

4 گروه علوم دامی دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان

doi
10.22069/ejrr.2024.22532.1963
چکیده

سابقه و هدف: تغذیه سطوح بالای پروتئین جیره و تجزیه پروتئین در شکمبه غلظت آمونیاک را افزایش می‌دهد که باعث کاهش بازده استفاده از نیتروژن برای تولید شیر می‌گردد. تغذیه بیش از حد پروتئین باعث تجمع نیتروژن در محیط زیست می‌شود. آمونیاک ایجاد‌شده در اثر دفع اوره از طریق ادرار دام‌‌ها می‌تواند روی کیفیت خاک و آب اثرگذار باشد. یکی از ترکیبات مضر برای لایه ازن آمونیاک است. بنابراین با متوازن کردن جیره‌های غذایی گاوهای شیرده جهت تأمین اسیدهای آمینه محدود‌‌کننده می‌توان پاسخ تولیدی به جیره‌های کم‌پروتئین را بدون افزایش دفع ادراری نیتروژن بهبود بخشید. اسیدهای آمینه محدودکننده متیونین و لیزین دارای اثرات مثبت بر دام‌ها هستند. هدف از انجام این پژوهش مطالعه تأثیر مکمل کردن جیرۀ گاو شیری با لیزین، متیونین و آنالوگ کلسیمی آن‌ها بر فراسنجه‌های تولید گاز، فعالیت آنزیم‌های میکروبی و تخمیر شکمبه‌ای در شرایط آزمایشگاهی بود.مواد و روش ها: به‌منظور بررسی استفاده از مکمل لیزین و متیونین و آنالوگ کلسیمی آن‌ها بر روی فراسنجه‌های تولید گاز، تخمیر و فعالیت آنزیمی شکمبه در شرایط برون‌تنی (مایع شکمبه از 2 رأس گاو شیری بومی نژاد لری مجهز به فیستولای شکمبه‌ای با وزن 33±320 کیلوگرم شکم زایش دوم تهیه شد) در قالب طرح کاملا تصادفی آزمایشی با 7 تیمار، 12 تکرار و در 3 دوره مجزا با تیمارهای زیر انجام شد: 1) جیره شاهد، 2) جیره شاهد + 30/0 درصد لیزین (لیزین هیدروکلراید)، 3) جیره شاهد + 30/0 درصد لیزین (آنالوگ لیزین)، 4) جیره شاهد + 30/0 درصد متیونین (دی ال متیونین)، 5) جیره شاهد + 30/0 درصد متیونین (آنالوگ متیونین)، 6) جیره شاهد + 30/0 درصد متیونین (آنالوگ متیونین) + 30/0 درصد لیزین (آنالوگ لیزین) و 7) جیره شاهد + 30/0 درصد متیونین (دی‌ال متیونین) + 30/0 لیزین (لیزین هیدروکلراید) بود. همه جیره‌ها 96 ساعت انکوبه شدند و گاز تولیدی در ساعت 2، 4، 8، 16، 24، 48، 72 و 96 ثبت شد. یافته ها: بیشترین گاز تولیدی در 16 ساعت پس از انکوباسیون، مربوط به تیمار دریافت‌کننده لیزین هیدروکلراید و کمترین گاز تولیدی مربوط به تیمار دریافت‌کننده دی ال متیونین بود (05/0>P). همچنین روند مشابه‌ای در سایر زمان‌ها و کل گاز تولیدی مشاهده شد (05/0>P). گاز تولیدی در تمامی زمان‌ها در تیمار دریافت‌کننده آنالوگ کلسیمی لیزین و تیمار دریافت‌کننده آنالوگ کلسیمی لیزین بعلاوه آنالوگ کلسیمی متیونین تفاوت معنی‌داری با تیمار شاهد نشان نداد. قابلیت هضم ماده آلی، انرژی قابل متابولیسم و غلظت اسیدهای چرب فرار در تیمار لیزین هیدروکلراید نسبت به تیمار شاهد بیشتر بود (05/0>P). غلظت آمونیاک در تیمارهای دریافت‌کننده آنالوگ کلسیمی لیزین یا متیونین مشابه با تیمار شاهد بود، اما اضافه کردن لیزین هیدروکلراید و دی ال متیونین به جیره شاهد به طور معنی‌داری غلظت آمونیاک را افزایش داد (05/0P<). فعالیت آنزیم‌های میکروبی تحت تأثیر تیمارها قرار نگرفت. نتیجه گیری: استفاده از آنالوگ کلسیمی لیزین و متیونین می‌تواند روشی امیدوارکننده برای بهبود محدودیت اسیدهای آمینه (لیزین و متیونین) در تغذیه گاو شیری بدون هر گونه اثر منفی بر تخمیر شکمبه‌ای باشد.