مدل برنامه‌ریزی توزیع فرآورده‌های نفتی با لحاظ محدودیت‌های ناوگان و زیرساخت‌های حمل‌ونقل در ایران

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، مهندسی برنامه‌ریزی حمل‌و‌نقل، دانشکده مهندسی حمل‌و‌نقل، دانشگاه صنعتی اصفهان

2 استادیار گروه مهندسی برنامه‌ریزی حمل‌ونقل، دانشکده مهندسی حمل‌و‌نقل، دانشگاه صنعتی اصفهان

3 ریاست اداره حمل‌و‌نقل زمینی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران

doi
چکیده

پالایشگاه‌ها، انبارها و نقاط تقاضا، اجزای اصلی تشکیل‌دهنده شبکه توزیع فرآورده‌های نفتی هستند. پراکندگی نامتوازن اجزای تشکیل‌دهنده شبکه توزیع، افزایش تقاضا در سال‌های اخیر و تفاوت زیرساخت‌ گونه‌های مختلف حمل‌ونقل بین اجزای تشکیل‌دهنده شبکه، توزیع بهینه فرآورده‌ها را می‌طلبد. در پژوهش حاضر، حمل‌ونقل بهینه‌ی فرآورده‌های نفتی از پالایشگاه‌ها تا شبکه انبارها و از انبارها تا نقاط تقاضا، با استفاده از گونه‌های خط لوله، جاده و ریل، مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته است. یک مدل بهینه‌سازی ریاضی LP با هدف کمینه‌سازی هزینه‌های حمل‌ونقل در شبکه تأمین فرآورده‌های نفتی، با رویکرد برآورد تقاضای مصرف‌کنندگان در یک افق زمانی مشخص ارائه شده است. برای حل مسئله، یک شبکه‌ی واقعی در نرم‌افزار بهینه‌سازی GAMS پیاده‌سازی شده و با استفاده از حل‌کننده‌ی CPLEX اجرا شده است. جهت ارزیابی مدل ریاضی پیشنهادی، سه سناریو مبتنی بر افزایش ظرفیت انبارها، افزایش تولیدات پالایشگاه‌ها و افزایش موجودی اولیه انبارها تعریف گردید. نتایج حاصله نشان‌دهنده‌ی آن است که پیاده‌سازی هر یک از سناریوها سبب افزایش بهره‌وری گونه‌ی خط لوله و کاهش مجموع هزینه‌ها می‌گردد. بااین‌حال، در سناریوی افزایش تولیدات میزان کاهش هزینه‌ها بیشتر از سایر سناریوها است. هم‌چنین در سناریوی متناظر با افزایش تولیدات پالایشگاه‌ها، درصد حمل هر یک از فرآورده‌ها با خط لوله بیشتر از سایر سناریو‌ها است. نتایج حاصله می‌تواند به عنوان ابزاری جهت برنامه‌ریزی یکپارچه و تضمین برآورده شدن تقاضای مصرف‌کنندگان، مورد استفاده مدیران در حوزه توزیع فرآورده‌های نفتی قرار گیرد.