مسئولیت اجتماعی نظام دانشگاهی، مفهوم مفقوده سیاست‌‎ها و برنامه‌های آموزشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران،، ایران

doi
10.22080/eps.2025.28408.2305
چکیده

هدف: نظام دانشگاهی زمانی در جامعه موثر خواهند شد که در قبال مسائل اجتماعی احساس مسئولیت نمایند. در این راستا پژوهش حاضر با طراحی مدلی بر اساس شاخص­ها و ابعاد مسئولیت­ اجتماعی نظام دانشگاهی، وضعیت موجود و مطلوب آن را در سیاست­ها و برنامه­‌های دانشگاهی مورد بررسی قرار داده است.روش‌شناسی: روش پژوهش آمیخته اکتشافی است. در بخش کیفی، شاخص‌ها و مؤلفه‌های مدل شناسایی و در بخش کمی، داده‌ها از 259 نفر اعضای هیات علمی با روش نمونه‌­گیری تصادفی طبقه­ای توسط پرسشنامه جمع‌آوری شدند. روایی ابزار با تحلیل عاملی تاییدی و پایایی آن از طریق آلفای کرانباخ و پایایی ترکیبی تأیید گردید. داده ها در بخش کیفی با تحلیل محتوای کیفی و در بخش کمی با تحلیل عاملی تاییدی مرحله دوم، آزمون تی زوجی و ویلکاکسون تحلیل شد.یافته‌ها: یافته­های حاصل از تحلیل­های کیفی و کمی منجر به شناسایی 50 شاخص و 7 مؤلفه از قبیل مسئولیت­­­ اخلاقی، زیست­محیطی، بشردوستانه، اقتصادی، شناختی، قانونی و آموزشی­وپژوهشی در قالب یک مدل با برازش مناسب گردید. ارزیابی انجام شده نشان داد که بین وضعیت موجود و مطلوب آن فاصله زیادی وجود دارد.نتیجه‌گیری و پیشنهادها: نتایج حاکی از وضعیت نامطلوب دانشگاه­های موردمطالعه درباره ایفای نقش مسئولیت اجتماعی است. پیشنهاد می­شود ابعاد مسئولیت اجتماعی در سیاستگذاری و برنامه­‌ریزی نظام­های دانشگاهی مورد توجه قرار گیرد.نوآوری و اصالت: مفهوم مسئولیت اجتماعی نظام دانشگاهی چندان مورد توجه پژوهش­ها، سیاست­ها و برنامه‌­های آموزشی نیست و سابقا چنین مطالعه‌­ای در منطقه هدف صورت نگرفته است. لذا پژوهش درباره آن بعنوان پارادایم نوظهور برای جهت­‌گیری پژوهش­‌های آتی مفید است.