مطالعه نابرابری‌های آموزشی: بررسی وضعیت شاخص‌های آموزشی استان خراسان‌رضوی طی برنامه ششم توسعه (1400-1396)

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی. دانشگاه شهید چمران اهواز. اهواز. ایران. اهواز

2 مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 گروه علوم تربیتی. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی. دانشگاه شهید چمران اهواز. اهواز. ایران. اهواز

4 گروه علوم تربیتی. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی. دانشگاه شهید چمران اهواز. اهواز. ایران. اهواز

5 گروه مطالعات برنامه درسی و آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22080/eps.2025.28902.2332
چکیده

چکیدههدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی نقاط قوت و ضعف برنامه ششم توسعه در کاهش نابرابری‌های آموزشی، شاخص‌های آموزشی استان خراسان‌رضوی را طی سالهای (1400-1396) بررسی می‌کند.روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد کمی و روش توصیفی، از داده‌های مرکز آمار ایران و سالنامه‌های وزارت آموزش و پرورش استفاده کرده و بر شاخص‌های دسترسی، درونداد و برونداد آموزشی تمرکز دارد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که خراسان‌رضوی طی برنامه ششم در شاخص دسترسی به آموزش با کاهش پوشش تحصیلی و افزایش ترک تحصیل، به‌ویژه در مناطق روستایی و میان دختران، مواجه است.در شاخص دروندادها، نسبت دانش‌آموز به معلم افزایش و فضای آموزشی در مناطق محروم کاهش یافت، اما سطح تحصیلات معلمان بهبود داشت. و در شاخص بروندادها، ترک‌تحصیل و ارتقا در متوسطه اول افزایش و تکرارپایه و افت تحصیلی در ابتدایی کاهش یافت. همچنین در مقایسه با میانگین کشوری، استان در نرخ ثبت‌نام، ارتقا و کاهش مردودی دارای برتری اما ضعف در فضای آموزشی و بازمانده از تحصیل است.نتیجه‌گیری و پیشنهادها: این پژوهش بر لزوم توجه به نابرابری‌های منطقه‌ای و جنسیتی تأکید دارد و پیشنهاد می‌کند سیاست‌گذاران برنامه‌هایی برای بهبود آموزش در مناطق محروم و گروه‌های آسیب‌پذیر طراحی کنند.نوآوری و اصالت: این مطالعه با ارائه اولین تحلیل جامع و داده‌محور از تأثیر برنامه ششم بر شاخص‌های آموزشی خراسان‌رضوی، رویکردی نوین در بررسی نابرابری‌های آموزشی با تأکید بر تفاوت‌های جنسیتی و منطقه‌ای ارائه می‌دهد و با تلفیق داده‌های آماری به‌روز و تحلیل تطبیقی با کشور، راهکارهای هدفمند برای مناطق محروم پیشنهاد می‌کند.