تحلیل موانع تحقق اهداف و چالشهای پیش روی پژوهشسراهای دانشآموزی از منظر مدیران و دبیران: دلالتهایی برای بهبود برنامهریزی آموزشی
نویسندگان
1 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 * دکتری تخصصی برنامه ریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، ایران
3 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان، تبریز، ایران
doi
10.22080/eps.2025.29308.2343چکیده
هدف: پژوهشسراهای دانشآموزی نقش مهمی در پرورش خلاقیت و مهارتهای پژوهشی دانشآموزان ایفا میکنند. با این حال، این مراکز در مسیر دستیابی به اهداف خود با چالشهایی روبرو هستند که نیازمند بررسی دقیق است. این مطالعه با هدف شناسایی، بررسی چالشهای پیش روی پژوهش سراهای دانش آموزی از دیدگاه دو گروه اصلی بازیگر کلیدی (مدیران و دبیران تخصصی) و تبیین دلالتهای آن برای برنامه ریزی آموزشی مؤثر، به منظور درک موانع تحقق اهداف این مراکز در تقویت پژوهش و خلاقیت انجام شده است.روششناسی: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای مصاحبههای نیمهساختاریافته انجام پذیرفت. جامعه پژوهش شامل کلیه مدیران و دبیران تخصصی همکار در پژوهشسراهای دانشآموزی استان آذربایجان شرقی در سال تحصیلی ۱۴۰3-1404 بود. نمونهگیری به روش هدفمند انجام شد و شامل ۱۵ مدیر و ۲۵ دبیر گردید که بر اساس تجربه و درگیری فعال آنها در پژوهشسراها انتخاب شدند. دادههای گردآوریشده با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی تحلیل شدند. برای افزایش اعتمادپذیری یافتهها، از راهبردهایی نظیر بازبینی توسط همکاران و تطبیق نتایج با مبانی نظری و پیشینه پژوهش بهره گرفته شد.یافتهها: نتایج نشان داد که مدیران و دبیران تخصصی با چالشهای متمایزی در ابعاد سیستمی، زیرساختی، نگرشی و مهارتی مواجه هستند که بر عملکرد کلی پژوهشسراها و تحقق اهداف برنامهریزی شده برای آنها تأثیرگذار است.نتیجهگیری و پیشنهادها: تحلیل مقایسهای دیدگاههای مدیران و دبیران، شکافی عمیق بین اهداف اولیه تأسیس پژوهشسراها (تقویت پژوهش و خلاقیت) و واقعیت اجرایی آنها را آشکار میسازد. این چالشها بر ضرورت بازنگری در سیاستها و برنامهریزیهای آموزشی مرتبط با این مراکز و همچنین اتخاذ رویکردی چندجانبه و هماهنگ برای رفع آنها از دیدگاه هر دو گروه تأکید دارد.نوآوری و اصالت: این پژوهش با ارائه دستهبندی دقیقی از موانع از دیدگاه مدیران و دبیران و برجستهسازی دیدگاههایشان، به درک جامعتری از وضعیت موجود و ریشههای مشکلات کمک میکند. این امر مبنایی برای برنامهریزی آموزشی هدفمندتر و مداخلات سیاستی مؤثرتر جهت بهبود عملکرد این مراکز فراهم میآورد.
