عوامل اجتماعی مؤثر بر آگاهی از مخاطرات زیستمحیطی و تعهد شهروندی محیطزیست مدار(مورد مطالعه: شهروندان شهر کرمانشاه)
نویسندگان
1 گروه جامعه شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه جامعه شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه جامعه شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2025.534007.4297چکیده
مسائل محیطزیستی از مهمترین چالشهای معاصر در سطح جهانی و ملی به شمار میروند و افزایش آگاهی عمومی در این حوزه میتواند نقش مؤثری در کاهش مخاطرات زیستمحیطی و شکلگیری رفتارهای مسئولانه شهروندان ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر آگاهی از مخاطرات زیستمحیطی و تعهد به وظایف شهروندی محیطزیستمدار در میان شهروندان کرمانشاه، با استفاده از رویکردی ترکیبی (کیفی و کمی) انجام شده است. از بعد کیفی، روش تحلیل مضمون و مصاحبه با متخصصان حوزه جامعهشناسی و محیطزیست و از بعد کمی، پیمایش توصیفی با استفاده از پرسشنامه میان ۳۸۴ نفر از شهروندان بالای ۱۸ سال شهر کرمانشاه انجام گرفت. نمونهگیری در بخش کمی بر اساس فرمول کوکران و در بخش کیفی با روش اشباع نظری صورت گرفت. تجزیهوتحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS و MAXQDA در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی انجام شد. یافتههای پژوهش نشان داد متغیرهای آگاهی از مخاطرات زیستمحیطی، دینداری، سرمایه فرهنگی، سرمایه اجتماعی و وضعیت اشتغال تأثیر مثبت و معناداری بر میزان تعهد به شهروندی محیطزیستمدار دارند، در حالیکه فردگرایی تأثیر منفی دارد. همچنین سن و سرمایه اقتصادی نیز بهصورت غیرمستقیم بر تعهد زیستمحیطی اثرگذارند. نتایج بخش کیفی نیز بر نقش آموزش، رسانه، تعاملات اجتماعی و سیاستگذاری در افزایش آگاهی و کنش زیستمحیطی تأکید داشت. این پژوهش با بهرهگیری از سنت نظری جامعهشناختی و تحلیل تجربی، شناخت بهتری از پیوند میان عوامل اجتماعی و رفتارهای زیستمحیطی ارائه میدهد.
