فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جنیدنامه، پیش‌درآمد داستان بلند ابومسلم‌نامه، داستانی نیمه حماسی- نیمه غنایی از نوع عامیانه است که ماجرای تلاش‌های موازی سیدجنید، جدّ خیالی ابومسلم خراسانی، در راه رسیدن به معشوق (رشیده‌ی پری) و مسلمان کردن ساکنان سرزمین‌های فراواقعی قصه را بیان می‌کند. در این قصه، قهرمان از یک‌سو به پیامبر (ص) و ائمه‌ی اطهار (ع) و از سوی دیگر، به پریان وابستگی نسبی پیدا می‌کند. هم‌چنین وی ضمن یافتن ابزار جادویی پهلوانان و پادشاهان حماسی و اسطوره‌ای ایرانی، وجهه‌ای ملی می‌یابد تا به این ترتیب، رؤیای فره ایزدی، پهلوانی و شاهی برای ابومسلم خراسانی، به عنوان انسانی قهرمان‌گونه و نه سرداری طغیان‌گر، محقق شود. در مقاله حاضر، پس از ارائه‌ی ساختار متن، انواع قهرمانان ثابت قصه که در دو گروه زمینی و فرازمینی دسته‌بندی شده‌اند، از نظر کارکرد و نقش مورد بررسی قرار گرفته‌است. حاصل کار نشان می‌دهد که در بازآفرینی سرگذشت شخصیت‌های تاریخی بر اساس ژانر قصه‌های کهن، پردازندگان با استفاده از جنبه‌های اساطیری، حماسی و عامیانه‌ی ایرانی و غیرایرانی، به خلق قهرمانی پرداخته‌اند که قدرت فرازمینیش، وی را از محدودیت انسان زمینی رهانده است تا به این ترتیب، سنت قهرمان پروری خود را در برابر تصورات بیگانگان، برتری دهند.