فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پدیده­ی استعمار از پدیده­هایی است که مشرق‌زمین همواره با آن مواجه بوده است. انسان‌های آگاه و توانا به ویژه هنرمندان، با سلاح شعر به مبارزه با آنان پرداختند. چون شگردهای استعمار، گوناگون و مختلف است شگردهای مبارزه با آن پدیده نیز لازم است گوناگون و مناسب باشد. سیداشرف‌الدین و رصافی از شاعران حساس و آگاهی بوده­اند که پدیده‌ی استعمار را از ابتدا برای هم‌وطنان و ملت‌های دیگر ترسیم نموده و برای مبارزه با آن مطابق شرایط زمانی و مکانی، شگردهایی داشته­اند. این مقاله بر اساس مکتب اروپای شرقی، به بررسی تطبیقی پدیده­ی استعمار در شعر دو شاعر پرداخته و ابتدا بعد از بیان مبانی نظری پژوهش، پدیده­ی استعمار در شعر دو شاعر، بررسی و سپس راه‌کارهای آنان در مقابله با این پدیده، بیان می­شود. پژوهش‌های صورت گرفته در این مقاله نشان می­دهد که هر دو شاعر به شکل­های گوناگون به معرفی پدیده­ی استعمار پرداخته‌اند و برای مبارزه با آن، شگردهای مشابهی داشته و راه‌کارهایی عرضه کرده­اند که مهم‌ترین آن­ها عبارت است از: آگاه کردن مردم و غفلت‌زدایی؛ برانگیختن مردم و ترسیم موقعیت آنان؛ دعوت به اتحاد و مقابله با استعمار؛ بازگشت به هویت فرهنگ اسلامی؛ تحقیر استعمار با زبان طنز و محکوم کردن و نکوهش استعمارگران.