نگرشی انتقادی به تاثیر شهری شدن سرمایه بر فضاهای عمومی شهر
نویسندگان
1 گروه آموزشی برنامه ریزی شهری-دانشکده جغرافیا و علوم محیطی- دانشگاه تبریز- تبریز - ایران
2 جغرافیا وبرنامه ریزی شهری. دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی- دانشگاه تبریز
3 دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jhgr.2021.328029.1008354چکیده
فضاهای شهری از دهه 1980 میلادی به محلی برای نقشآفرینی سرمایه و نظامهای سرمایهداری مبدل شده است و به نوعی جنبههای گوناگون زندگی انسانها را تحت تاثیر قرار داده است. همین تاثیرگذاری متاثر از قدرت سرمایه و ماهیت سیال آن، باعث گردیده است که فضاهای جغرافیایی شهر به صورت روزافزونی از عملکرد نظامسرمایهداری تاثیر پذیرد، در چند دهه اخیر توجه طیف متنوعی از محققان فعال در حوزه مطالعات شهری جلب کرده است. یکی از عرصههای شهر که به صورت ویژهای تحت تاثیر نظام سرمایهداری قرار گرفته است، فضاهای عمومی شهر میباشد. تا پیش از دهه 1980 میلادی، بخش عمدهای از کارکرد و هزینههای فضاهای عمومی شهر وابسته به دولتهایی بود که خود را ملزم به ارائه خدمات رایگان شهری میدانستند، اما با فراگیر شدن رویکرد محافظهکاران به اقتصاد سیاسی که باعث شد دولتها در پی کاهش هزینههای عمومی خود باشند، فرصت آن برای سرمایه و صاحبان سرمایه به وجود آمد تا به کنترل و مدیریت فضاهای عمومی شهر بپردازند. این پژوهش با نگرشی انتقادی و با بهرهگیری ا روش کتابخانهای- اسنادی قصد دارد تا به بررسی اثرگذاری سرمایه بر فضاهای عمومی شهر بپردازد. یافتههای این پژوهش نشاندهندهی آن است که فضاهای عمومی شهر که پیشتر محلی برای کنشهای اجتماعی و مدنی بودند، تحت تاثیر عملکرد فضایی سرمایه در کنترل فضاهای عمومی در حال دگردیسی در هویت خود هستند و همین امر باعث شده است که این فضاهای عمومی بیش از پیش از کارکرد عمومی خود خارج شده و به مکانهایی تبدیل شوند که فراهم کننده سود برای صاحبان سرمایه هستند.