چارچوبی برای فهم مسئله‌مندی اجتماع علمی اعضای هیئت‌علمی در آموزش عالی ایران

نویسندگان

1 هیئت علمی دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی توسعه آموزش عالی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استاد گروه علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی

4 علوم تربیتی ، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22080/eps.2024.27157.2262
چکیده

هدف: هدف از این تحقیق، ارائه مدلی برای فهم مسأله‌مندی اجتماع علمی اعضای هیأت علمی در آموزش عالی ایران بود.روش­ شناسی: در این پژوهش با کاربست روش فراترکیب کیفی، تعداد 25 مقاله علمی پژوهشی منتخب در زمینه اجتماع علمی اعضای هیأت علمی با روش نظریه ­پردازی داده‌بنیاد طرح نظام‌مند اشتراوس و کوربین تحلیل و صورت­بندی گردید.یافته ­ها: مدل تحقیق نشان می­دهد که اعضای هیأت علمی تحت تأثیر چه شرایطی، مجالی برای تکوین و توسعه اجتماع علمی می­یابند و یا نمی­یابند. بنابراین مقوله «مجال­‌یابی شکل‌گیری اجتماع علمی» به­‌عنوان مقوله اصلی و کانونی مدل تلقی گردید. ضمن اینکه این مدل از طریق موجبات علی توضیح می­دهد که چه علت­هایی در فرآیند شکل‌­گیری و توسعه اجتماع علمی در دانشگاه تأثیر دارند و اجتماع علمی در کدام زمینه و با چه ویژگی­هایی مجال شکل­‌گیری می­یابد و یا نمی­یابد و چه مداخلات و راهبردهایی می­تواند بر این فرآیند اثر بگذارد و چگونه این فرآیند به پیامدهایی که ناشی از بود و نبود اجتماع علمی است، منجر می­شود.نتیجه‌­گیری و پیشنهادات: اجتماع علمی اعضای هیأت علمی در آموزش عالی ایران در خلأ شکل نمی‌گیرد و دائماً تحت ‌تأثیر علت‌های برآمده از زمینه و متغیرهای مداخله‌ای، شکلی متفاوت به خود می‌گیرد و پیامدهای متفاوتی ایجاد می‌کند؛ بنابراین شناخت و درک این وضعیت توسط سیاست­گذاران و اتخاذ تدابیر مناسب در نظام برنامه‌­ریزی آموزش عالی، لازمه تکوین و توسعه اجتماع علمی در آموزش عالی ایران خواهد بود.  نوآوری و اصالت: نوآوری و اصالت این تحقیق در رویکرد جامع‌­انگارانه و فرآیندمحور آن با تکیه بر تحلیل سیستماتیک دانش تثبیت شده موجود در موضوع تحقیق است که تصویر روشنی از وضع موجود و گذر به وضع مطلوب را پیش روی عوامل علمی و مدیریتی برای تکوین و توسعه اجتماع اعضای هیأت علمی در دانشگاه­‌های ایران قرار می­دهد.