واکاوی هویتی شخص بدون ریش در نقش برجسته های اردشیر اول ساسانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.ا

2 دانشجوی دکتری باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانش آموخته دکتری باستان شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
10.22059/jarcs.2021.270894.142650
چکیده

در چهار نقش ­برجسته­ی اردشیر بابکان در فیروزآباد، نقش رستم و نقش رجب و در پشت سر شاه، شخصی با صورت اصلاح‌کرده نمایش داده شده است. در مورد هویت این شخص نظرات مختلفی ارائه گردیده که با عناوین مختلفی چون خواجه­ی مگسپران، خدمتکار یا محافظ شاه از او یاد شده است. مقایسه­ی این نوع شمایل­نگاری با آنچه که از نمونه­های مشابه پیش از حکومت ساسانی در ایران زمان هخامنشی و آشور بر جای مانده نشان می­دهد که تراشیدن ریش یکی از سنت‌های رایج در میان روحانیون بلند پایه بوده که به احتمال در ادوار بعد خصوصاً دوره­ی ساسانی نیز تداوم داشته است. علاوه بر این، بر اساس بررسی برخی نشانه­های موجود و تحلیل روایت­های تاریخی، احتمال تعلق نقش شخص مذکور به فردی غیر از خانواده­ی سلطنتی وجود دارد.