فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

  بررسی تطبیقی رمز «عقاب» در شعر پرویز ناتل خانلری و عمر ابوریشه   دکتر سیدمحمد رضی ‌مصطفوی‌نیا* محمودرضا توکلی محمدی**   سلمان محمودی*** دانشگاه قم   چکیده بی‌شک پرویز ناتل خانلری و عمر ابوریشه دو شاعر بزرگ در پهنه‌ی ادبیات فارسی و ادبیات عربی هستند. هر دو شاعر، گرایشی قوی به ادبیات ملی دارند. این دو متأثر از ادبیات اروپا بوده‌اند و در این پیوند ناتل خانلری بیش‌تر از ادب فرانسه و ابوریشه بیش‌تر از ادبیات انگلستان تأثیر پذیرفته‌اند. این تأثیرپذیری مربوط به اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم است که در آن، گرایش رمزی ادبا به اساطیر یونان و روم باستان، رو به افزایش گذاشته بود. رمز، عبارت است از هر علامت، اشاره، کلمه، ترکیب و عبارتی که بر معنا و مفهومی ‌‌ورای آن‌چه ظاهر آن می‌نماید، دلالت کند. ناتل خانلری در مثنوی عقاب و عمر ابوریشه در قصیده‌ی «النسر»، عقاب را در جایگاه رمز، به کار گرفته‌اند. در این دو اثر ادبی، بین روند حوادث و درون‌مایه، شباهت زیادی دیده می‌شود تا آن‌جا که بعضی از ابیات را می‌توان معادل برخی دیگر دانست. این شباهت تا آن‌جاست که پژوهش را به دلیل این قرابت در مضمون و روند حوادث و پی‌جویی آن، در دو قصیده سوق می‌دهد. مقاله‌ی حاضر در صدد است با بررسی اوضاع تاریخی و زندگی‌نامه و سپس تحلیل اشعار، به تحقیق در مورد تأثیرگذاری و تأثرپذیری این دو شاعر از یکدیگر و بر یکدیگر، پرداخته و میزان موفقیت هر دو شاعر را در انتقال مفاهیم، به نمایش بگذارد. عدم تأثیرپذیری دوشاعر از یکدیگر، مشترک بودن دو عنصر آزادی و کرامت انسانی در دو قصیده، مفصل‌گویی خانلری و مختصر‌گویی ابوریشه و... از جمله نتایجی است که این تحقیق به آن دست یافته است.     *  استادیار زبان و ادبیات عربی dr_amostafaviniya@yahoo.com **  مربی زبان و ادبیات عربی و دانشجوی دکتری mrtavakoly@yahoo.com (نویسنده‌ی مسئول) ***  دانشجوی کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات عربی salmanmahmoodi63@yahoo.com تاریخ دریافت مقاله: 3/9/89               تاریخ پذیرش مقاله: 11/5/90