ارزیابی عصاره و اسانس زعفران و تیمار سالیسیلیک اسید بر جوانه‌زنی و مراحل ابتدایی رشد فستوکای بلند (Scherb. Festuca arundinacea) تحت تنش کلرید سدیم

نویسندگان

1 دانشجو سابق کارشناسی ارشد و استادیار دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه شاهد

2 دانشجو سابق کارشناسی ارشد و استادیار دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه شاهد

3 استادیار مرکز تحقیقات گیاهان دارویی دانشگاه شاهد

doi
10.22070/hpn.2023.16276.1173
چکیده

هر ساله بخش زیادی از گلبرگ‌­های گل­های زعفران در ایران بلااستفاده رها می‌شوند، می­توان از آب­گیری این گلبرگ­ها به عنوان محرک جوانه­زنی و مکمل رشد گیاهان استفاده نمود .در واقع عصاره و اسانس گلبرگ­های گل زعفران دارای مقادیری سافرانال[1] است و تحقیقات نشان داده است که ساختار شیمیایی مشابهی با بتا-سایکلوسیترال[2] دارد. بتا-سایکلوسیترال ترکیبی با ارزش برای بهبود قدرت گیاهان به ویژه در شرایط سخت محیطی می­باشد. در آزمایش اول، پیش تیمار سالیسیلیک اسید در 3 سطح (صفر، mM 1/0 و mM 5/0) آب گلبرگ زعفران، اسانس کلاله زعفران و عصاره آبی کلاله زعفران هر یک با غلظت μL/mL 50 و سه غلظت کلرید سدیم (صفر،  mg/L3000 و mg/L 6000) در یک آزمون فاکتوریل در قالب طرح کاملاٌ تصادفی در 3 تکرار بررسی شد. سالیسیلیک اسید mM 1/0، درصد جوانه زنی را 2/17 درصد در شرایط تنش شوری mg/L 3000 بهبود بخشید. طول ساقه­چه (%67) و وزن ریشه­چه (%60) با غلظت 50 میکرو لیتر در میلی­لیترآب گلبرگ زعفران در شرایط تنش شوری نسبت به شاهد افزایش یافت. مناسب‌ترین سطح سالیسیلیک اسید برای بهبود شاخص جوانه­زنی تحت تنش کلرید سدیم پیش تیمار با غلظت mM 1/0 بود. در آزمایش دوم پس از استقرار گیاهچه­ها تاثیر تیمار­های آب گلبرگ زعفران با سه غلظت شاهد، μL/100mL 250 و μL/100mL 500 و اسانس کلاله زعفران با سه غلظت صفر، μL/100mL 40 و μL/100mL 125 تحت تنش­های شوری صفر، mg/L 3000  و mg/L 6000 روی گیاهچه­های فستوکای بلند مورد ارزیابی قرار گرفت. افزایش غلظت کلرید سدیم باعث افزایش مقدار پراکسید هیدروژن و فعالیت آنزیم پراکسیداز و کاتالاز شد. استفاده از تیمار اسانس کلاله زعفران با غلظت μL/100mL 40 باعث کاهش معنی­دار میزان پراکسید هیدروژن و افزایش معنی دار فعالیت آنزیم­های کاتالاز و پراکسیداز شد. استفاده از اسانس کلاله و آب گلبرگ زعفران در زمان یا غلظت بالاتر باعث افزایش فعالیت آنزیم­های آنتی اکسیدانی، بهبود استقرار و پاسخ گیاه به تنش­های محیطی مانند تنش کلرید سدیم خواهد شد.