فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در چهار دهه گذشته، سیاست‎‌های جمعیتی ایران از «کاهش موالید» به «افزایش فرزندآوری» تغییر کرده است. اما همراهی جامعه در طول برنامه اول توسعه با سیاست «کاهش جمعیت»؛ در دوره اجرای برنامه ششم توسعه با سیاست «افزایش جمعیت» تکرار نشد. از این رو جمعیت ایران که هم با «کاهش نرخ باروری به زیر سطح جایگزینی» روبروست و هم با مساله «سالخوردگی جمعیت» مواجه است؛ در وضعیت متعارضی قرار دارد. در این پژوهش با «مطالعه تطبیقی سیاست‎های ارتباطی برنامه‎های توسعه ایران در موضوع جمعیت»؛ نخست درپی شناسایی سیاست‎های ارتباطی برنامه‎های توسعه بوده و در گام بعدی با بررسی سیاست‎های جمعیتی آنها؛ سیاست‎های ارتباطی این موضوع از برنامه‎های توسعه را جستجوکرده‌ایم تا دریابیم برنامه‎ریزان توسعه برای آگاهی و همراهی افکار عمومی با این برنامه‎ها بویژه در موضوع سیاست‎های جمعیتی چه تدابیری اندیشیده‎اند؟ یافته‎های این پژوهش حاکی از روند رو به رشد سیاست‌های ارتباطی برنامه‎های توسعه به‌سوی پارادایم توانمندسازی و ارتباطات مشارکتی است. بررسی سیاست‌گذاری ارتباطی برنامه‌های اوّل و ششم توسعه پس از انقلاب بر اساس نظریه مجید تهرانیان؛ نیز نشان داد که هر دو برنامه‎ مذکور، تمامی سه رویکرد این نظریه را در بر دارند. اما هیچکدام از این دو برنامه که به دلیل دو سیاست جمعیتی متفاوت «کاهش جمعیت» و «افزایش فرزندآوری» نمونه‎گیری شدند؛ برای آگاهی مردم از این سیاست‎ها تمهیدی نیاندیشیده و فاقد سیاست ارتباطی در موضوع جمعیتند. البته دو قانون جمعیتی مصوب ذیل برنامه‎های اول و ششم توسعه (قانون تنظیم خانواده مصوب 1372 و قانون جوانی جمعیت و خانواده مصوب 1400) دارای سیاست ارتباطی هستند.