فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صائب و بررسیِ طول و عرض زندگی   دکتر محمدرضا موحدی* دانشگاه قم   چکیده تفکر درباره‌ی مهلت چند روزه‌ی حیات، از دیرگاه دغدغه‌ی آدمی بوده است. اندیشمندان ایرانی نیز در قرون متمادی، درباره‌ی راز عمر، سخن‌ها گفته‌اند. صائب تبریزی، شاعر مضمون‌گرای قرن یازدهم هجری، نیز از این مضمون ناب، غافل نبوده و از زوایای گوناگون، چند و چون عمر آدمی را کاویده است. در این مقاله، نخست عواملی را که از دیدگاه صائب، سبب‌ساز عمر دراز تواند بود، در ده بند برشمرده‌ایم. سپس آن‌چه را که از نظرگاه او می‌تواند موجب کوتاهی عمر بشر باشد، در دوازده بند خلاصه کرده‌ایم. این‌که در غزلیات صائب و صور خیال او، عمر آدمی به چه چیزهایی تشبیه شده است و شاعر از هر مشبه‌به چه بهره‌هایی گرفته است، بخش دیگر این مقاله را شکل می‌دهد. هم‌چنین نگاه منتقدانه و طعنه‌خیز صائب به آرزوی عمر طولانی- که در حضرت خضر(ع) تمثّل می‌یابد- او را به واکاوی عواقب طول عمر می‌کشاند و به خواننده، این آگاهی را می‌بخشد که باید به عرض حیات، بیش‌تر توجه کند و نه طول آن.     *  استادیار زبان و ادبیات فارسی movahedi1345@yahoo.com تاریخ دریافت مقاله: 10/11/89               تاریخ پذیرش مقاله: 6/7/90