زنان در پیدا و پنهان؛ جایگاه اجتماعی زنان عهد ناصری از نگاه مستشرقان زن (دیولافوا و گرترود بل)
نویسندگان
1 عضو هیئا علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
doi
10.22034/scm.2024.455743.1755چکیده
این پژوهش وضعیت اجتماعی زنان از ابعاد مختلف را در دوره ناصری از منظر دو مستشرق زبده: دیولافوا و گرترودبل مورد بررسی قرار می دهد. هدف اصلی، اهمیت بخشی به نگاه زنانه در روایت احوال و وضعیت از یکسو و گزارش زیست زنان در حوزه عمومی و خصوصی است که در مقایسه با نگاه سیاحان مرد به دلیل محدودیت های ارتباطی با جامعه بومی، حاوی داده های درخوری می باشد. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر تحلیل مضامین داده های سفرنامه ها به مثابه سند است. تفکیک دو عرصه مبتنی بر نقشهای جنسیتی است. در عرصه خصوصی موضوع ازدواج در سنین پایین و ازدواج ترتیبیافته مبتنی بر مناسبات نظام خویشاوندی، ازدواج در هرم قدرت، زندگی اندرونی زنان طبقات بالای شهری و نیز انتظارات نقشی زنان در اجتماعات کوچرو بعنوان مقوله های فرئی قابل توجه است. درباره ساحت های زندگی زنان در حوزه عمومی نیز حجاب، وجوه آیینی مناسکی حضور زنان، سفر و نیز معدود مشاغل زنان معرفی شده اند. زیبایی و هوشمندی از عمده ترین صفات نقشی زنان است. در اینجا نگاه قالبی شرق شناسانه مبتنی بر تصویر مرسوم زن قربانی در برابر مرد لذتجو دیده نشده و کمتر به مواضع فرودستی زنان می پردازند. هر دو مستشرق با ذکر جزئیات، نمایی قابل تامل از ویژگیهای سبک زندگی زنان به دست می دهند که برای مطالعات فرهنگی منابع ذیقیمتی است.