فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توانایی تعیین نیاز آبی، مقدار آب مصرفی و برنامه‌ریزی آبیاری از موارد اثرگذار در کشت آبی محصولات کشاورزی می­باشد. مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، سامانه­­ای با عنوان «سامانه نیاز آب» ارائه داد که توانایی برآورد و تعیین نیاز آبی، آب مصرفی و برنامه‌ریزی آبیاری گیاهان در سطح منطقه، شهرستان و دشت را با استفاده از روش­های تافته، پاسکوئله و ریس دارد. در این تحقیق مدیریت آبیاری شامل بدون آبیاری و تأمین 60، 80 و 100 درصد نیاز آبی گیاه به­عنوان عامل اصلی و مقادیر کود نیتروژن (از منبع کود اوره) شامل دو سطح صفر و 120 کیلوگرم در هکتار به عنوان عامل فرعی بودند. آزمایش به­صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در سال­های 1399 تا 1401 انجام گرفت. نتایج نشان داد که بیشترین مقادیر تبخیر-تعرق در سال­های مورد مطالعه در شرایط آبیاری 100 درصد نیاز آبی و مصرف 120 کیلوگرم کود نیتروژن رخ داد. در شرایط اندازه­گیری شده و روش­های تافته، پاسکوئله و ریس، میزان تبخیر-تعرق در سال 1399 به ترتیب 341، 332، 333 و 333 میلی­متر­ و در سال 1400 به ­ترتیب 358، 346، 359 و 346 میلی­متر­ و در سال 1401 به ترتیب 620، 576، 615 و 577 میلی­متر­ بود. میانگین خطای نسبی در روش­های مذکور در سال اول به ­ترتیب 6/2، 3/2 و 3/2 درصد و در سال دوم به­ ترتیب 4/3، 3/0- و 4/3 درصد و در سال سوم به ­ترتیب 1/7، 8/0 و 9/6 درصد بود. ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) برای تبخیر-تعرق در روش­های تافته، پاسکوئله و ریس به­ترتیب 6/18، 3/79 و 3/18 میلی­متر در روز و ریشه میانگین مربعات خطای نرمال (RMSEn) به­ ترتیب با 059/0، 251/0 و 058/0 درصد مشاهده شد. شاخص توافق یا سازگاری (d) در روش تافته، پاسکوئله و ریس به­ترتیب با 976/0، 595/0 و 977/0 درصد و ضریب کارایی (EF) مدل به ­ترتیب با 915/0، 536/0- و 918/0 درصد و مقادیر ضریب تبیین (2R) به­ ترتیب 92/0، 35/0 و 92/0 درصد بود. به­ طور کلی، نتایج آماری بین داده­های مزرعه­ای و سامانه نیاز آب نشان داد که روش­های تافته و ریس به­عنوان یک روش مناسب در تصمیم­گیری و تخمین آب مصرفی گیاه بادمجان در منطقه مورد مطالعه مناسب می­باشد.