فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: اخته‌کردن یکی از روش‌های مدیریتی معمول برای کاهش رفتار پرخاشگرانه، فعالیت جنسی و تسهیل مدیریت و کنترل دام است. پژوهش‌های متعددی در زمینۀ مقایسۀ بازدۀ تولید و ویژگی‌های لاشه بین گاوهای گوشتی و گوسفندهای اخته‌نشده و اخته‌شده به‌انجام رسیده است. نتایج کلی بر کاهش بازدۀ رشد و تولید لاشه‌هایی با محتوای چربی بالاتر –که افزایش نسبت اسیدهای چرب اشباع را در پی دارد- بر اثر اخته‌کردن دام توافق دارند. با این وجود، تأثیر اخته‌کردن بزها بر ویژگی‌های مذکور کمتر مورد بررسی قرار گرفته است و این در حالی است که بزها به‌صورت ژنتیکی و در مقایسه با دیگر گونه‌های نشخوارکننده چربی کمتری را درون عضلات خود انباشته کرده و دارای ترکیب اسید چرب مطلوب‌تری در بافت چربی عضلانی هستند. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی ویژگی‌های کیفی لاشه و گوشت بز نژاد مرخز و بررسی اثرات اخته‌کردن بر عملکرد، ویژگی‌های کیفی گوشت و ترکیب اسیدهای چرب عضلۀ triceps brachii و بافت چربی بطنی این نژاد به‌انجام رسید.مواد و روش‌ها: با هدف بررسی اثرات اخته‌کردن بر عملکرد رشد، ویژگی‌های کیفی گوشت و ترکیب اسیدهای چرب در عضلۀ triceps brachii و بافت چربی بطنی، از 16 رأس بزغاله نر مرخز (6/2±1/13 کیلوگرم وزن زنده، با سن آغازین سه ماهگی) در قالب طرح آزمایشی کاملاً تصادفی با دو تیمار و هشت تکرار استفاده شد. بزغاله‌های تیمار مربوطه یک هفته پیش از آغاز دورۀ آزمایش با استفاده از حلقه‌های لاستیکی اخته شدند. طی دورۀ 119 روزۀ تغذیه با جیرۀ آزمایشی (تنظیم‌شده برای تأمین احتیاجات نشخوارکنندگان کوچک در انجمن ملی تحقیقات) عملکرد رشد بزغاله‌ها به‌صورت انفرادی اندازه‌گیری شد. در ادامه، تمامی بزغاله‌ها کشتار شده و مقدار نمونۀ کافی از عضلۀ triceps brachii و بافت چربی بطنی از هر لاشه برداشت و تا زمان ارزیابی ویژگی‌های کیفی، شامل فشار برشی، افت پخت، رنگ، ترکیب تقریبی و ترکیب اسیدهای چرب، در دمای 20- درجۀ سلسیوس نگهداری شدند. مقدار 24pH، درصد ضایعات خون‌آبه و ظرفیت نگهداری آب در روز پس از کشتار تعیین گردید. یافته‌ها: عملکرد رشد بزغاله‌ها، شامل میانگین مصرف خوراک روزانه، میانگین افزایش وزن روزانه، بازدۀ خوراک و درصد وزن بدن خالی در پاسخ به اخته‌کردن بزغاله‌ها به‌طور معنی‌داری کاهش یافت (05/0P<)؛ اما از نظر درصد وزن بدن خالی (درصد از وزن بدن زنده)، درصد لاشۀ سرد و حداکثر پهنا و عمق عضلۀ longissimus thoracis تفاوتی بین تیمارها مشاهده نشد. به‌استثنای درصد چربی عضلۀ triceps brachii که با افزایشی معنی‌دار در گروه اخته‌شده همراه بود (05/0P<)، دیگر ویژگی‌های کیفی ارزیابی شده در این عضله، شامل 24pH، درصد ضایعات خون‌آبه، ظرفیت نگهداری آب و درصد رطوبت، پروتئین و خاکستر، تحت‌تأثیر اخته‌کردن حیوانات قرار نگرفت. ترکیب اسیدهای چرب شناسایی‌شده در عضلۀ triceps brachii بزغاله‌های اخته‌نشده با گروه شاهد مشابه بود؛ اما، در بافت چربی بطنی درصد اسیدهای چرب 17:0 و 3n 18:3 و مقدار تجمعی اسیدهای چرب با تعداد کربن فرد در پاسخ به اخته‌شدن بزغاله‌ها کاهش و نسبت 3n:6n افزایش یافت (05/0P<). نتیجه‌گیری: به‌طور کلی، نتایج نشان می‌دهد اخته‌کردن بزغاله‌های مرخز در انتهای دورۀ شیرخوارگی، علاوه بر افت عملکرد رشد و بازدۀ خوراک، از منظر سلامت مصرف‌کنندگان نیز با کاهش کیفیت تغذیه‌ای گوشت و بافت چربی داخلی بدن همراه خواهد بود.