بررسی اثر تغییرات اقلیمی هولوسن میانه بر جوامع دورة سیلک III در شمال ایران مرکزی بر اساس رسوبشناسی محیطی محوطة مافینآباد اسلامشهر
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری باستانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
2 استادیار گروه باستانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی
3 استادیار گروه پژوهشی اشیای فرهنگی تاریخی، پژوهشکده باستان شناسی
4 دانشآموخته دکتری جغرافیای طبیعی، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jarcs.2021.239133.142465چکیده
محوطة باستانی مافینآباد، در بخش مرکزی اسلامشهر و ۳ کیلومتری جنوب روستای مافینآباد در استان تهران واقع است. این محوطه در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۵ به سرپرستی احمد چایچی امیرخیز مورد بررسی و کاوش قرار گرفته است. همچنین، با حفر چند گود و گمانه پیرامون آن، رسوبشناسی محیطی شده است. سفالهای مافینآباد عمدتاً همافق با دورههای سیلک II تا III4-5هستند؛ اما، تعداد بسیار اندکی سفال سیلک III6-7b نیز در محوطة مزبور یافت شده است. بر طبق بررسیهای رسوبشناختی، لایهای رسوبی روی یک لایة خاک خاکستری دارای سفالهای سیلک III4-5را پوشانده است که احتمالاً گویای طغیان رودخانة باستانی نزدیک این محوطه است. پژوهشهای دیریناقلیم نشان میدهند که باوجود شرایط کلی بهینة اقلیمی طی هولوسن میانه در مناطق تحت تسلط بادهای غربی در غرب آسیا، اما رویدادهای خشکی طی هزارة چهارم ق.م رخ دادهاند. این تغییرات اقلیمی ناگهانی، احتمالاً با رویدادهای آبوهوایی حدّی مانند خشکسالیهای شدید و بارشهای سیلآسا همراه بوده است، به طوری که طغیان رودخانهها و جاریشدن سیلابهای عظیم در دشتها و مخروطافکنهها را در پی داشته است. گسستگی استقرار در محوطههای مسسنگی دشت تهران در اواخر دورة سیلک III4-5 و روند کاهشی استقرارگاههای همافق با سیلک III6-7b و IV و در تعقیب آن، افول عصر مفرغ در شمال ایران مرکزی، میتواند مؤید تغییرات اقلیمی اواخر عصر هولوسن میانه باشد.