تحلیل توانهای محیطی در زیستپذیری روستایی با تأکید بر آمایش سرزمین و استفاده از مدل AHP (نمونه موردی: شهرستان ایوان دراستان ایلام)
نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22059/jhgr.2022.325018.1008315چکیده
شناخت توانهای محیطی در برنامهریزی روستایی نقش مهمی در مسیر توسعه روستایی دارد. در این زمینه ،ارزیابی توانهای محیطی یکی از مباحث پایهای در برنامهریزیهای آمایش سرزمین است. در بحث آمایش سرزمین حفظ تعادل بین عوامل محیطی و موقعیت پروژههای روستایی موجب شده که رویکرد توان سنجی محیطی در برنامهریزی و توسعه روستایی مورد توجه قرار گیرد به این دلیل که هر گونه اقدام در راستای استقرار و توسعه سکونتگاههای روستایی ارتباط تنگاتنگی با عوامل محیطی دارد. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و هدف از پژوهش آرایش طبیعی سکونتگاههای روستایی با توجه به توانهای موجود و سیاستهای آمایش سرزمین در استان براساس شاخصهای زمین شناسی، شیب، جهت جغرافیایی، ارتفاع، اقلیم، خاک، فاصله از رودخانه و کاربری اراضی میباشد. در راستای اهمیت و جامع بودن تحقیق تمامی روستاهای دارای سکنه (67 روستا) به عنوان نمونه انتخاب شده است و یافتههای نشان میدهند که الگوی استقرار سکونتگاههای روستایی در منطقه مورد مطالعه متناسب با توانهای محیطی است به گونهای که 78 درصد روستاها در مکانهای متناسب یا بسیار مطلوب محیطی استقرار پیدا کردهاند. در راستای آمایش سرزمین و در بحث جمعیت و فضا پرجمعیتترین روستاها که نزدیک به 90 درصد جمعیت روستاها را تشکیل میدهند در مکانهای متناسب با اکولوژی منطقه برای توسعه و عمران پروژههای روستایی استقرار پیدا کردهاند. از میان عوامل طبیعی عامل زمینشناسی با 34/0، اقلیم 17/0 و ارتفاع با 11/ 0 میباشند و در مراحل بعدی عامل شیب با 10/0، خاک 08/0 و کاربری اراضی با 07/0 بیشترین نقش را در استقرار و زیست پذیری سکونتگاههای روستایی منطقه داشتهاند.