نقش عوامل محیطی در مکان‌گزینی و تکوین محوطه‌های اشکانی شمال خراسان (بخش میانی کریدور کپه‌داغ- آلاداغ)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری باستان‌شناسی، دانشگاه مازندران

2 استاد گروه باستان‌شناسی، دانشگاه مازندران

3 استاد گروه باستان‌شناسی، دانشگاه مازندران

doi
10.22059/jarcs.2020.255365.142550
چکیده

ویژگی‌های بستر جغرافیایی و محیطی یک منطقه، نقش بنیادین در نحوه‌ی شکل‌گیری استقرارهای انسانی و تداوم حضور آنان در یک منطقۀ جغرافیایی دارد. طبیعت امکاناتی را در اختیار انسان قرار می‌دهد و انسان براساس شناخت خود از آن امکانات در راستای اهدافش بهره‌برداری می‌کند و بدینسان رابطۀ متقابل انسان و طبیعت شکل می‌گیرد. میزان کیفیت و نحوۀ شکل‌گیری استقرارهای انسانی و نوع کاربری آنها بر حسب ویژگی‌های محیطی، شکل‌دهندۀ مبحث بوم‌شناسی با هدف شناخت میزان رابطۀ متقابل انسان و محیط است. مقاله پیش رو حاصل پژوهش‌های میدانی در خصوص شناسایی محوطه‌های اشکانی، بررسی مؤلفه‌های زیست محیطی مؤثر در روند شکل‌گیری و گسترش استقرارگاه‌های اشکانی در بخش میانی کریدور کپه‌داغ/آلاداغ است. این بستر جغرافیایی منطبق بر درۀ ساختمانی اترک ـ کشف‌رود می‌باشد. در این پژوهش، محوطه‌های اشکانی از طریق بررسی‌های میدانی، مقایسه گونه‌شناختی سفالینه‌های سطحی و شرایط زیست‌بوم مورد مطالعه و تحلیل باستان‌شناختی قرار گرفته‌اند. هدف از این بررسی‌ها، شناخت و درک چگونگی رابطه‌ی زیست‌بوم منطقه با سکونتگاه‌های اشکانی بوده است. برای نیل به این مقصود، نتایج یافته‌های باستان‌شناسی این پژوهش همراه با اطلاعات جغرافیایی و آماری در محیط نرم‌افزاریGIS  پردازش گردید تا بتوان نسبت به چرایی شکل‌گیری این محوطه‌ها در بستر تاریخی دورۀ اشکانی در بخش میانی کریدور کپه‌داغ/آلاداغ آگاهی یافت.