مبنای مطلوب مسئولیت مدنی از دیدگاه تحلیل اقتصادی حقوق (با نگاهی به حقوق بازار)

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بجنورد، کشور ایران

2 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22054/jplr.2021.47057.2295
چکیده

از مباحث مهم در تحلیل اقتصادی حقوق، مسئولیت مدنی است و مبنای مسئولیت مدنی، بنیادی‌ترین موضوع در تحلیل محتوای قواعد ضمان قهری است. تحلیل اقتصادی مبنای مسئولیت مدنی شامل دو نوع رویکرد است: تحلیل اقتصادی مبانی سنتی و گرایش به مبانی جدید. در میان نظریات سنتی در قواعد عام، با تغییر در اطراف دعوی و سطح احتیاط آنها، بسته به موضوع، هر کدام از مبانی تقصیر یا مسئولیت محض می‌تواند کارا باشد. در قواعد بازار، عموماً مسئولیت محض و نظریه‌ی امنیت بازاری، مورد پذیرش قرار گرفته است. مبانی جدید، به سبب عدم کارایی مبانی سنتی در قواعد بازار، مطرح گردیده‌اند و به جهت قابلیت اجتماعی آنها، روز به‌روز در ادبیات حقوقی جهان پررنگ‌تر می‌شوند. مبانی پیامدگرا، بازدارندگی و عدالت توزیعی است. با مطرح شدن این مبانی و رنگ‌باختن مبانی کلاسیک، در برخی نظام‌های حقوقی به دلیل اهمیت قواعد بازار، در قواعد رقابتی، عدالت توزیعی و در مسئولیت ناشی از تولید، بازدارندگی مطلوب تلقی شده است و تحلیل‌ها از مبانی سنتی فاصله گرفته‌اند. این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی و با استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای در دو مبحث به تبیین موضوع پژوهش پرداخته‌است.