شناسایی فرصت و چالشهای برنامهریزی دانشگاهی و ارائه الگوی سیستمی به منظور برنامهریزی آموزش عالی: براساس نظریه دادهبنیاد
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22080/eps.2022.22010.2051چکیده
پژوهش حاضر با هدف تحلیل چالشهای نوظهور آموزش عالی و کنشگری اعضاء هیأت علمی در برنامه ریزی آموزشی و ارائه مدلی مفهومی براساس درک، تفسیر و معناسازی اعضاء هیأت علمی جهت توسعه آموزش عالی کشور انجام شده است. برای رسیدن به هدف مذکور از روش نظریۀ دادهبنیاد استفاده شده است. اطلاعات از اعضاء هیأت علمی دانشگاه تهران و خوزستان جمع آوری شدند. در مجموع 23 نفر با روش نمونه گیری هدفمند با لحاظ قاعده اشباع و حداکثر تنوع انتخاب مورد مصاحبه قرار گرفتند. تحلیل دادهها با استفاده از رویههای نظاممند کوربین و اشتراوس انجام شد که شامل کدگذاری مفاهیم و شکل دادن به نظریه است. در مرحلۀ کدگذاری باز 315 مفهوم به دست آمد که در قالب 16 مقوله اصلی، حول یک مقولهی هسته به نام (چالشهای پیشروی برنامهریزی دانشگاهی و کیفیت ادراک شده) شکل گرفتهاند. با توجه به سطحبندی انجام شده پیشایندها (توسعه فرهنگ کیفیت)، فرآیندها (توانمندسازها) و برآیندها (مسئله بهبود کیفیت) الگوی نهایی ارزشیابی کیفیت برنامهریزی دانشگاهی طراحی شد. براساس این الگو بازتعریف جایگاه دانشجویان و استادان در مجموعه گفتمان آموزش عالی زیربناییترین عنصر در پیادهسازی کیفیت برنامهریزی دانشگاهی است. این شاخص بر خوداثربخشی و تفکرعلی کنشگران دانشگاهی تأثیر میگذارد. در نهایت نیز جامعهپذیری دانشگاهی، تسهیم دانش و کارآمدی برنامهریری درسی مبتنی بر نیاز را فراهم میآورد. جهت عملیاتی نمودن این امر بازنگری در قوانین اجرایی و توجه به عقلانیت و گفت وگوی ذینفعان ضروری میباشد.