شناسایی فرصت و چالش‌های برنامه‌ریزی دانشگاهی و ارائه الگوی سیستمی به منظور برنامه‌ریزی آموزش عالی: براساس نظریه داده‌بنیاد

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22080/eps.2022.22010.2051
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل چالش­های نوظهور آموزش عالی و کنشگری  اعضاء هیأت علمی در برنامه ریزی آموزشی و ارائه مدلی مفهومی براساس درک، تفسیر و معناسازی اعضاء هیأت علمی جهت توسعه آموزش عالی کشور انجام شده است. برای رسیدن به هدف مذکور از روش نظریۀ داده­بنیاد استفاده شده است. اطلاعات از اعضاء هیأت علمی دانشگاه تهران و خوزستان جمع آوری شدند. در مجموع 23 نفر با روش نمونه گیری هدفمند با لحاظ قاعده اشباع و حداکثر تنوع انتخاب مورد مصاحبه قرار گرفتند. تحلیل داده­ها با استفاده از رویه­های نظام­مند کوربین و اشتراوس انجام شد که شامل کدگذاری مفاهیم و شکل دادن به نظریه است. در مرحلۀ کدگذاری باز 315 مفهوم به دست آمد که در قالب 16 مقوله اصلی، حول یک مقوله­ی هسته به نام (چالش­های پیش­روی برنامه­ریزی دانشگاهی و کیفیت ادراک شده) شکل گرفته­اند. با توجه به سطح‌بندی انجام شده پیشایندها (توسعه فرهنگ کیفیت)، فرآیندها (توانمندسازها) و برآیندها (مسئله بهبود کیفیت) الگوی نهایی ارزشیابی کیفیت برنامه­ریزی دانشگاهی طراحی شد. براساس این الگو بازتعریف جایگاه دانشجویان و استادان در مجموعه گفتمان آموزش عالی زیربنایی‌ترین عنصر در پیاده‌سازی کیفیت برنامه­ریزی دانشگاهی است. این شاخص بر خوداثربخشی و تفکرعلی کنشگران دانشگاهی تأثیر می‌گذارد. در نهایت نیز جامعه­پذیری دانشگاهی، تسهیم دانش و کارآمدی برنامه­ریری درسی مبتنی بر نیاز را فراهم می‌آورد. جهت عملیاتی نمودن این امر بازنگری در قوانین اجرایی و توجه به عقلانیت و گفت وگوی ذینفعان ضروری می­باشد.