فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

  دکتر مرتضی محسنی*             مهدی صراحتی جویباری** دانشگاه مازندران   چکیده انحراف از قوانین حاکم بر همنشینی واژه‏ها و به‏هم ریختن نحو جمله‌ها در زبان معمول و معیار، روشی است که تمامی شاعران برای رسیدن به زبان شعر از آن بهره می‏برند. در شعر کلاسیک فارسی، هنجارگریزی‏های نحوی عموماً به منظور حفظ نظام موسیقایی شعر، مثلاً برای رعایت قوانین عروض و قافیه صورت می‏گیرد و از این روی، این فرایند، جزیی از «فن‏شعر» محسوب می‏شود. ناصرخسرو از جمله شاعرانی است که برای متمایز ساختن زبان شعر خود به این نوع هنجارگریزی توجه نشان داده است و می‏توان در دیوان او با مصادیق فراوانی از هنجارگریزی‎های نحوی روبه‏رو شد؛ تا جایی که باید عمده‎ی تلاش او را برای تشخّص سبکی شعرش در همین مورد جست‏وجو کرد. این مقاله بر آن است که به بررسی هنجارگریزی نحوی در شعر ناصرخسرو و مقایسه‏ی آن با شعر سه شاعر هم‏عصر وی یعنی عنصری، فرخی و منوچهری بپردازد و تعدادی از مصادیق آن را برشمارد. دستاورد مقاله، ناظر بر این است که ناصرخسرو در مقایسه با سه شاعر هم‏عصر خود، از چهارده مورد عمده‏ی هنجارگریزی شعرش، در هفت مورد دست به هنجارگریزی برجسته زده است.     * استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی. mohseni45@yahoo.com (نویسنده‌ی مسؤول) ** دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی.  serahati11@yahoo.com تاریخ دریافت مقاله:  1/6/89                    تاریخ پذیرش مقاله: 23/11/89