فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نگین بی‌نظیر*            دکتر احمد رضی**   دانشگاه گیلان چکیده رئالیسم جادویی و داستان موقعیت، دو شیوه یا جریان نوین در داستان­نویسی معاصرند که علاوه بر ویژگی­های مستقل، به دلیل چند مؤلفه بنیادی و زیرساخت مشترک، قابلیت و امکان هم­بستری در یک داستان را دارند. داستان موقعیت به نسبت رئالیسم جادویی، در ایران جریانی نوپا و ناشناخته است که کم‌تر به آن پرداخته شده است. داستان کوتاه گیاهی در قرنطینه اثر بیژن نجدی، محملی برای تلفیق این دو رویکرد داستان­نویسی است.  مقاله‌ی حاضر، مولفه­های منفرد رئالیسم‌ جادویی و داستان موقعیت مانند شخصیت‌پردازی، رازگونگی و عینییت پدیده، ساختار و جنس موقعیت و همچنین ویژگی­ها و زیرساخت مشترک هر دو شیوه، مانند چاره­ناپذیری، فقدان روابط علّی و واکنش اعتراضی به صورت‌بندی­های مدرنیته استخراج و طبقه­بندی می­کند و در هر مؤلفه برای آشنایی بیشتر خواننده، نمونه­هایی داستانی را از چهره‌های شاخص این دو جریان، یعنی مارکز و بورخس در رئالیسم جادویی و کافکا در داستان موقعیت، ارائه می­نماید؛ سپس داستان مذکور را از زاویه‌ی موردنظر، تحلیل و بررسی می­کند. با تحلیل هم­زمان داستان، از منظر دو شیوه مذکور، امکان­ واکاوی داستان گسترش می­یابد و ابعاد جدیدی پیش چشم خواننده گشوده می­شود. این مقاله با تکیه بر پیامدهای مدرنیته، همچون حاکمیت عقل، تکنولوژی تحمیلی، نظارت و دخالت سازمان­ها بر افراد، الگوی یکسان­سازی و... انسانی را نشان می­دهد­ که او را از تخیل، باورهای متافیزیکی، فرهنگ بومی، هویت فردی و...  تهی کرده­اند. انسان عاجز و ناتوانی که توان و امکان تغییر شرایط پیرامونش را ندارد.     *  دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی naginbinazir@yahoo.com (نویسنده‌ی مسؤول) . **  دانشیار زبان و ادبیات فارسی ahmad.razi@yahoo.com. تاریخ دریافت مقاله: 2/3/89                    تاریخ پذیرش مقاله: 6/9/89