مؤلفه‌های زیباشناختی تصویر زنان در دیوارنگاره‌های شهر تهران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استادیار، گروه علوم اجتماعی- جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

3 دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی

doi
10.22034/scm.2024.459111.1763
چکیده

زمینه و هدف: این پژوهش با توجه به اهمیت جایگاه اجتماعی زن و نقش‌آفرین‌های او در عرصه‌های مختلف جامعه به بررسی بازنمایی چهره و مؤلفه‌های پوششی زنان در دیوارنگاری‌های شهر تهران می‌پردازد. روش: روش این پژوهش در دسته مطالعات با رویکرد کیفی و روش نشانه‌شناسی قرار می‌گیرد. داده‌های این پژوهش شامل 80 دیواره‌نگاره در سطح شهر تهران است که با روش هدفمند از بین دیوارنگاره‌های سفارشی در میادین اصلی شهر تهران و برای بازنمایی چهره و مؤلفه‌های پوششی زن هستند، انتخاب شده‌اند. بازه زمانی انتخاب نقاشی‌های دیواری، خرداد و تیر ماه سال 1402 است. تعداد انتخاب داده‌ها با رسیدن به مرحله اشباع تعیین شد. یافته‌های پژوهش: در تصاویر به‌کار رفته در نقاشی‌های دیواری شهر تهران، مؤلفه‌های پوششی بازنمایی شده در این تصاویر، به‌طور کامل دارای حجاب و پوشش کامل بود که با تنوع پوشش زنان جامعه همخوانی چندانی نداشت. چهره‌های بازنمایی شده در این تصاویر، فاقد هرگونه نشاط و زیبایی و بیشتر به صورت چهره‌های عبوس و غمگین بازنمایی شده است. نتیجه‌گیری: بازنمایی چهره و پوشش زنان در نقاشی‌های دیواری، یک بازنمایی ناهماهنگ و بدون تطابق با واقعیت‌های زنان در جامعه است. این عدم تطابق در زمینه نوع‌ پوشش و آرایش، ظاهر، به‌وضوح قابل مقایسه است. تصاویر بازنمایی شده در نقاشی‌های دیواری، زنانی فاقد هرگونه نشاط و شادابی و سرزندگی به تصویر درآمده‌اند.