ارزیابی نانوذرات اکسید آهن، اکسیدروی و اکسیدآلومینیوم بر مراحل پیش انگلی نماتودهای گوارشی تریکوسترونژیلید در نشخوار کنندگان کوچک

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. رایانامه: f_madankan@scu.ac.ir

2 گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. رایانامه: s.larki@scu.ac.ir

3 گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. رایانامه: a.alborzi@scu.ac.ir

4 گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. رایانامه: j.jamshidian@scu.ac.ir

doi
10.22059/jap.2025.384888.623813
چکیده

هدف: به‌دلیل توسعه مقاومت به داروهای ضد کرمی رایج، پژوهش‌گران به‌دنبال راه‌های کارآمد و مقرون‌به‌صرفه برای مقابله با عفونت‌های انگلی هستند. نانوذرات به‌دلیل اندازه نانو مقیاس و سطح واکنش‌پذیری بالا در حال حاضر برای کاربردهای زیست‌پزشکی استفاده می‌شوند. باتوجه به شیوع بالای تریکواسترونژیلوزیس در نشخوارکنندگان کوچک هرگونه اختلال در سیرتکاملی مراحل پیش‌انگلی می‌تواند نقش مهمی در کنترل و پیشگیری از بیماری داشته باشد. نانوذرات به‌عنوان یک عامل ضد انگلی جدید، ایمن، ارزان و در دسترس می‌تواند نقش مهمی در کاهش میزان استرونژیلوزیس گوارشی در نشخوارکنندگان داشته باشد. روش پژوهش: تعدادی نمونه مدفوع گوسفندی پس از جمع‌آوری مستقیم از رکتوم حیوان، از نظر آلودگی به تخم‌های استرونگل فرم به‌کمک روش شناورسازی مدفوع بررسی انگلی انجام گرفت. سپس کشت مدفوع بر روی نمونه‌های آلوده به تخم‌های استرونگل فرم در شرایط دمایی و رطوبت مناسب در مدت هفت تا 10 روز صورت گرفت. پس از 24 تا 48 ساعت از کشت، نوزادان مراحل اول و دوم (L1 و L2) تریکوسترونژیلیدهای موجود در محیط کشت به‌کمک روش برمن جمع‌آوری و در مواجه با اکسید نانوذرات فلزی مانند آلومینیوم، روی و آهن در ترکیب با دی‌متیل‌سولفوکساید (DMSO) پنج درصد و یک‌بار بدون حضور DMSO قرار گرفتند. هم‌چنین نوزادان مرحله سوم عفونت‌زای (L3) تریکوسترنژیلیدها پس از کشت مدفوع و جداسازی توسط روش برمن در معرض اکسید این نانوذرات قرار گرفتند. سپس میزان مرگ‌ومیر هریک از نوزادان در زیر استریومیکروسکوپ با توجه به حرکت آن‌ها موردبررسی و شمارش قرار گرفت. از آب مقطر و آلبندازول به‌ترتیب به‌عنوان کنترل منفی و مثبت آزمایشات استفاده گردید. به‌منظور بررسی فراساختاری سطح کوتیکول نوزادهای تیمارشده با نانوذرات، تعدادی نوزاد L3 تریکوسترونژیلید قبل از مواجهه با نانوذرات و پس از مواجهه به‌کمک  میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) آماده‌سازی گردیدند. یافته‌ها: درصد مرگ‌ومیر واقعی در نوزادان L1 و L2 تیمارشده با اکسیدآلومینیوم در غلظت‌های  02/0 و 04/0 و 06/0 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر به‌ترتیب 23/9 و 66/44 و 85/70 درصد، اکسیدروی به‌ترتیب 03/43، 30/51 و 92/95 درصد و اکسید آهن به‌ترتیب 84/33، 42/96 و 48/98 درصد بود. در گروه تیمار مواجه نانوذرات فلزی با لارو L3، مرگ‌ومیری مشاهده نگردید. در تصاویر به‌دست‌آمده از میکروسکوپ الکترونی روبشی مشاهده گردید، لایه کوتیکولی لاروهای L1 و L2   تریکوسترونژیلیدهای تیمارشده با نانوذرات اکسید آهن واجد ظاهری ناصاف و چروکیده در مقایسه با ظاهر صاف و یکنواخت لاروهای طبیعی بودند. نتیجه‌گیری: براساس نتایج حاصل و با توجه به ارزانی قیمت و در دسترس‌بودن نانوذرات آهن و روی می‌توان از آن‌ها به‌عنوان عامل پیشگیرانه از بیماری‌های تریکوسترونژیلوزیس نشخوارکنندگان کوچک در مراتع به‌طور وسیع استفاده نمود.