فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: بز از جمله اولین حیواناتی است که به دست انسان اهلی شده است و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﻮاﻫﺪ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻨﺸﺄ اﻫﻠﻲ ﺷﺪن اﻳﻦ دام را ﻛﺸﻮر اﻳـﺮان می‌دانند. با توجه به اقلیم گرم و خشک در حال توسعه در ایران، مدیریت تولید مثل این دام ارزشمند می‌تواند موجب بهبود تولیدات دامی در کشور شود. یکی از فناوری‌های کمک‌کننده به مدیریت تولید‌مثل، تلقیح مصنوعی است. در این روش ژن‌های برتر دام‌های با ارزش ژنتیکی بالا به سرعت در گله توسعه می‌یابد. در مرحلۀ نخست برای انجام موفقیت آمیز تلقیح مصنوعی، به اسپرم مناسب برای تلقیح نیاز است. یکی از راه‌های نگهداری اسپرم، نگهداری طولانی مدت آن‌ توسط پدیده انجماد است. استرس‌های اسمزی، شیمیایی و مکانیکی، طی فرآیندهای انجماد مهم‌ترین دلایلی هستند که تغییرات فراساختاری، بیوشیمیایی و عملکردی را در اسپرم بوجود می‌آورند که موجب کاهش باروری اسپرم می‌شوند. پراکسیداسیون لیپیدهای غشا یکی از مهمترین استرس‌های شیمیایی در فرآیند انجماد-یخ‌گشایی است. ال-کارنیتین برای بتا اکسیداسیون اسید‌های چرب با زنجیره بلند در میتوکندری ضروری است و با تامین انرژی مورد نیاز اسپرم، تاثیر مثبتی بر متابولیسم، بلوغ و تحرک اسپرم دارد. بنابراین هدف از اجرای این پژوهش بررسی اثر سطوح مختلف ال-کارنیتین در طول فرایند انجماد برای حفظ کیفیت منی بز بود. مواد و روش ها: در این آزمایش از 5 راس بز نژاد سانن استفاده شد. پس از اسپرم‌گیری و ارزیابی اولیه، به منظور حذف اثرات فردی، نمونه‌های منی مخلوط شدند. سطوح مختلف ال-کارنیتین (1،0، 2، 5 و 10 میلی‌مولار) به رقیق‌کننده اسپرم افزوده شد و نمونه‌های منی رقیق‌سازی و منجمد شدند. ارزیابی میکروسکوپی اسپرم بعد از انجماد-یخ‌گشایی انجام شد و فراسنجه‌های کیفی اسپرم شامل تحرک، تحرک پیش‌رونده، مورفولوژی، عملکرد غشا پلاسمایی، سلامت آکروزوم، فعالیت میتوکندری، میزان شکست DNA، آپوپتوز، میزان و پراکسیداسیون لیپیدهای غشایی مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده های حاصل از آزمایش سطوح مختلف ال-کارنیتین در قالب طرح کاملاً تصادفی با استفاده از Proc GLM به‌وسیله نرم‌افزار آماری SAS آنالیز و سطح معنی‌داری 05/0>P در نظر گرفته شد. مقایسه میانگین‌ها با استفاده از روش توکی انجام شد. یافته ها: بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، استفاده از ال-کارنیتین در فرایند انجماد موجب بهبود فراسنجه‌های کیفی اسپرم بز شد، به طوری که در اسپرم یخ‌گشایی شده بیشترین میزان تحرک کل، تحرک پیش‌رونده، سلامت غشا پلاسمایی، فعالیت میتوکندری، زنده‌مانی وکمترین میزان پراکسیداسیون لیپید و تغییرات شبه آپوپتوز در تیمار دریافت‌کننده 5 میلی‌مولار ال-کارنیتین مشاهده شد. استفاده از غلظت‌های غیربهینه (1 و 10 میلی‌مولار) ال-کارنیتین به اندازه دوز بهینه (5 میلی‌مولار) مؤثر نبود.نتیجه گیری: بنابراین، مکمل‌سازی محیط انجماد منی بز با مقادیر بهینه ال-کارنیتین روشی عملی برای حفظ کیفیت منی بز در انتقال آن به مزارع برای اهداف تولیدمثلی و تلقیح مصنوعی گله‌های تجاری می‌باشد.واژه های کلیدی: ال-کارنیتین، اسپرم، انجماد، بز