شناخت و الویت بندی خدمات فرهنگی اکوسیستم مبتنی بر ادراک کاربران در فضای سبز شهری )نمونه موردی پارک های شهری تهران(

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه معماری، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 گروه معماری، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/jhgr.2022.329248.1008366
چکیده

خدمات فرهنگی اکوسیستم به عنوان منافع غیرمادی فضای سبز در بهبود کیفیت زندگی تأثیر قابل توجهی دارد. مطالعات خدمات فرهنگی اکوسیستم در ایران محدود است. پژوهش حاضر قصد دارد عوامل خدمات فرهنگی و میزان اهمیت آن‌ها با رویکرد مشارکتی مشخص کند. هدف پژوهش کاربردی بوده که به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. در این راستا با مطالعات اسنادی ٣٣ گویه برای ارزیابی خدمات فرهنگی فضای سبز تدوین گردید تا با پیمایش سنجیده شود. جامعة آماری شامل مراجعه‌کنندگان به پارک‌های طالقانی، ملت، آب و آتش و باغ ایرانی در شهر تهران هستند. حجم نمونه‌ بر اساس تعداد گویه‌ها، ٤٠٠ نفر برآورد و با روش نمونه‌گیری در دسترس (توزیع پرسشنامه‌های آنلاین در شبکه‌‌های اجتماعی) اقدام به جمع‌آوری داده‌ها شد. روایی با تحلیل عاملی و اعتباریابی با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ صورت گرفته است. نتایج آزمون کایزر– مایر–الکین (٨٧/٠KMO =) کفایت حجم نمونه و آزمون کرویت بارتلت توانایی عاملی‌شدن داده‌ها را تایید نمود. تحلیل عاملی اکتشافی با روش استخراج تحلیل مولفه‌های اصلی و چرخش واریماکس همراه با نرمال‌سازی کایزر ٧ عامل ارزش‌های تفریحی، میراث فرهنگی، اجتماعی، آموزشی، معنوی، الهامات و حس‌مکان را تأیید کرد (٨٠/٣١٥٧ =٣٧٨ 2χ، =df، ٠٠٥/٠=p) که با دسته‌بندی سیستم‌های بین المللی منطبق است. برای رتبه‌بندی عوامل از آزمون فریدمن استفاده شده است. نتایج نشان داد تفریح بیشترین و حس مکان کمترین ارزش خدمات فرهنگی پارک‌ها هستند. به این ترتیب مردم پارک‌ها را به عنوان محل مناسبی برای تفریح و فعالیت‌های اجتماعی درک کرده‌ا‌ند اما پارک‌ها زمینه مناسبی برای ارتباط روحی و عاطفی مردم با فضای سبز شهری ایجاد نمی‌کنند.