مقایسه خودمختاری و ابعاد آن در دانش آموزان با و بدون ناتوانی ذهنی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز

2 داشگاه شیراز

3 آسیه شامرادلو، مدرک کارشناسی ارشد در روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی دانشگاه شیراز

doi
10.22054/jpe.2016.7117
چکیده

هدف از این پژوهش، مقایسه خودتعیینی و ابعاد آن در دانش‌آموزان با و بدون کم‌توانی‌ذهنی بود. روش پژوهش از نوع تحقیقات علی- مقایسه‌ای است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه‌ی دانش‌آموزان با و بدون کم‌توانی‌ذهنی در سنین 14 سال و بالاتراند که در سال تحصیلی 92- 91 در مدارس شیراز مشغول به تحصیل هستند. نمونه پژوهش حاضر مشتمل بر120 دانش‌آموز دختر و پسر (60 دانش‌آموز با کم‌توانی‌ذهنی و 60 دانش‌آموز بدون کم‌توانی‌ذهنی) سنین 14 سال و بالاتر بودند که به روش هدفمند از مدارس مربوط به دانش‌آموزان با و بدون کم‌توانی‌ذهنی انتخاب شدند. در این پژوهش خودتعیینی و ابعاد آن توسط مقیاس خودگزارش خودتعیینی گومز - ولا و همکاران (2012) مورد ارزیابی قرار گرفت. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش آماری تحلیل واریانس دو طرفه و تحلیل واریانس طرح‌های تکراری استفاده شد. نتایج نشان داد که دانش‌آموزان با کم‌توانی‌ذهنی نسبت به دانش‌آموزان بدون کم‌توانی‌ذهنی در خودتعیینی و ابعاد آن نمره پایین‌تری به دست ‌آوردند. در این پژوهش تفاوت معنی‌داری بر اساس جنسیت در نمره کل خودتعیینی و ابعاد استقلال رفتاری و توانمندسازی روانشناختی مشاهده نشد و تنها در بعد تحقق‌خود بود که بین دختران و پسران تفاوت معنی‌دار مشاهده شد. از دیگر نتایج پژوهش که در بین ابعاد مختلف خودتعیینی در میان دو گروه دانش‌آموزان با و بدون کم‌توانی‌ذهنی، بالاترین رتبه به توانمندسازی روانشناختی و کمترین رتبه به استقلال رفتاری تعلق گرفت. همچنین با توجه به سطح تحصیلات والدین بین دو گروه دانش‌آموزان با و بدون کم توانی‌ذهنی در نمره کل خودتعیینی و ابعاد آن تفاوت معنی‌داری وجود دارد.

کلیدواژه‌ها