فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خانه‌های بومی اقلیم گرم و مرطوب در انتهای دوره قاجار و ابتدای پهلوی حول حیاط مرکزی شکل می‌گرفت و اغلب به‌صورت کوشکی ساخته می‌شد. در این خانه‌ها، فضاهای اصلی به‌طور مستقیم با حیاط ارتباط داشتند. گونه‌شناسی در معماری و شهرسازی مفهومی کلیدی است که در تحقیقات گسترده‌ای مورد توجه قرار گرفته است. هدف از این مقاله، مقایسه‌ی تطبیقی الگوی ساختاری فضاهای باز و نیمه‌باز در خانه‌های بومی سواحل استان هرمزگان است. با توجه به تخریب روزافزون خانه‌های بومی و عدم استفاده از الگوی آن‌ها در سال‌های اخیر، این مقاله قصد دارد به ثبت و بررسی این آثار پرداخته و از فراموشی آن‌ها جلوگیری کند. برای دستیابی به نتایج دقیق، موقعیت فضای باز و نیمه‌باز در مقایسه با کالبد کلی خانه بررسی شده و ساختار این فضاها تحلیل می‌شود. پژوهش با استفاده از روش تفسیری-تاریخی و انتخاب ۱۷ نمونه از بندر کنگ، ۸ نمونه از بندر لنگه و ۲۲ نمونه از بندر خمیر انجام شده است. به‌منظور مطالعه دقیق‌تر، حیاط و ایوان به‌عنوان فضاهای باز و نیمه‌باز در خانه‌ها از نظر کالبدی بررسی و دسته‌بندی شده‌اند. نتایج نشان می‌دهند که مساحت فضای بسته در خانه‌ها ۵۱ درصد، فضای باز ۳۳ درصد و فضای نیمه‌باز ۱۶ درصد است. بیشترین فضای نیمه‌باز در ضلع شمالی پلان قرار دارد. همچنین، ۱۲ درصد خانه‌ها دارای پلان مربع، ۵۰ درصد کشیدگی شمالی-جنوبی و ۳۸ درصد کشیدگی شرقی-غربی دارند. ۸۴ درصد خانه‌ها دارای حیاط مرکزی بوده و تعداد زیادی از آن‌ها دارای استقرار ۴ طرفه در اطراف حیاط هستند.