ساختار بصری مشروعیت در آثار ساسانی و بیزانس
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد ارتباطات تصویری دانشگاه تربیت مدرس
2 استاد گروه ارتباط تصویری دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.22059/jarcs.2018.68504چکیده
مفهوم مشروعیت در حکومت دینی ساسانی بر مبنای فرّه شکلگرفته و شاه را به اقتدار دنیوی و معنوی رسانده است. فرّه نیرویی است ایزدی که بهواسطه ارتباطات حکومتی، وارد امپراتوری بیزانس نیز گردیده و درنهایت منجر به شکلگیری رویکردی مشترک در نمایش مشروعیت دینی پادشاهان هردو دوره شده است. این مفهوم جهت ایجاد ماندگاری در ذهن مخاطب، نیازمند نشانههایی با مبنای اعتقادات آیینی بوده است. این عوامل به دلیل اشتراکات معنایی، هم معادل محسوب شده و در آثار هنری جایگزین یکدیگر شدهاند. چگونگی سازماندهی پیام به کمک این نشانهها، بهعنوان هدف این مطالعه مطرح است که با رویکرد نشانهشناسی صورت پذیرفته است. طبق این روش، آثار هنری با مضمون مشروعیت در ارتباطات اجتماعی تعاملی چند سویه داشته و بهعنوان یک موقعیتگفتمانی، برمبنای رمزگان شکلگرفتهاند. رمزگشایی آنها در هر دو امپراتوری با جایگیری در محورهای همنشینی و جانشینی، مشخص مینماید که پیام هر اثر با عاملی مشترک(لنگر) به بیان محتوا میپردازد. لنگر نخست در این چیدمانها، ایزدان و فرشتگاناند که بهعنوان اعطاکنندگان مشروعیت و آورنده نشانههای بصری آن شناخته میشوند. آنها عموماً حلقهای اهدا میکنند که بهعنوان عامل مشترک دوم در پیوند رمزگان تصویری، نقش اصلی را ایفا کرده و بهصورت بستری جهت پیوند نشانههای مشروعیت مطرح است. این رمزگشایی بیان میکند که نظام بصری هر دو دوره بر پایه قراردادهای دینی در جهت تثبیت ارزشهای حکومتی شکلگرفته است.
