از پسماند تا پیشرفت: بررسی جامع نوآوریها در استفاده از ضایعات چای
نویسندگان
1 دانشیار، بخش تحقیقات متابولیتهای ثانویه، پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان- ایران.
2 محقق بخش ژنومیکس، پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان- ایران.
doi
10.22038/jreh.2025.27551چکیده
زمینه و هدف: چای بهعنوان یکی از پرمصرفترین نوشیدنیهای جهان، حجم قابل توجهی از ضایعات تولید میکند که اغلب بدون بهرهبرداری مناسب دفع میشوند. با افزایش تولید جهانی چای، مدیریت این ضایعات به یک چالش زیستمحیطی مهم تبدیل شده است. هدف از این مطالعه، ارائهی یک مرور جامع بر نوآوریها در استفاده از ضایعات چای و بررسی پتانسیلهای ارزشافزایی آنها در حوزههای مختلف است.مواد و روشها: این مطالعه بهصورت یک مقاله مروری نقلی انجام شد که در آن، پژوهشهای منتشرشده در زمینه ضایعات چای با تمرکز بر فناوریهای فرآوری، روشهای تبدیل و کاربردهای نوین آنها ازجمله تولید بیوچار، تولید سوختهای زیستی، تولید بیوگاز و بیوپلاستیک، ابرخازنها، آئروژلها و هیدروژلها و نانومواد کامپوزیتی مورد بررسی قرار گرفت.یافتهها: نتایج بررسیها نشان داد که ضایعات چای دارای پتانسیل بالایی برای تولید محصولات با ارزش افزوده ازجمله ترکیبات زیستفعال، جاذبهای زیستی و منابع انرژی تجدیدپذیر هستند. همچنین، بهکارگیری رویکردهای نوآورانه در فرآوری این ضایعات میتواند نقش مؤثری در کاهش پسماند، بهبود مدیریت منابع و توسعه کاربردهای آنها در بخشهای گیاهی، حیوانی و زیستمحیطی ایفا کند.نتیجهگیری: استفاده جامع و پایدار از ضایعات چای در چارچوب اصول اقتصاد چرخشی و رویکرد «بدون زباله»، میتواند بهعنوان راهکاری مؤثر برای کاهش اثرات زیستمحیطی، افزایش بهرهوری اقتصادی و جایگزینی مناسب برای منابع زیستتوده متداول مطرح شود. این مطالعه با ارائهی دیدگاهی یکپارچه، میتواند به توسعهی تحقیقات آینده و تصمیمگیریهای علمی و صنعتی در زمینهی بهرهبرداری پایدار از ضایعات چای کمک کند.