هویت شناسی نقش نمادینِ انسان درون قرص ماه، براساس نمونه های هخامنشی و نقش قیزقاپان
نویسندگان
1 دانشجوی دورۀ دکتری باستانشناسی دانشگاه تهران
2 استاد گروه باستانشناسی دانشگاه تهران
doi
10.22059/jarcs.2018.140587.142249چکیده
نقش پیکرۀ درون ماه یکی از اسرارآمیزترین نقوش نمادین ایران باستان است که تاکنون بسیاری از پژوهشگران دربارۀ هویت شناسی و خاستگاه آن اظهارنظر کردهاند. بااینحال هیچگاه مدارک موجود، برای دستیابی به یک نتیجهگیری نهایی و قطعی کافی نبوده است. برخی از پژوهشگران پیشینۀ نقش پیکرۀ درون ماه را بهپیش از دورۀ هخامنشی رسانده و بر این باورند که هنر آشور نو خاستگاه این نقش بوده است. از طرفی این احتمال نیز وجود دارد که نقش پیکرۀ درون ماه یک نقشمایۀ ابداعی کاملاً ایرانی (ماد یا هخامنشی) باشد. بهعلاوه تاکنون گزینههای متنوع و متفاوتی چون اهورامزدا، خدای ماه، میترا، خورنۀ شاهی، شاه مُرده یا زنده و ... برای هویت نقش پیکرۀ درون ماه پیشنهاد شده است. نوشتار پیش رو ضمن بررسی پیشینۀ نقش پیکرۀ درون ماه و تجزیهوتحلیل آراء پژوهشگران پیشین دربارۀ هویت آن، به این نتیجه منتهی شده است که در میان گزینههای متعدد پیشنهادی برای هویت نقش مذکور، دو گزینۀ بسیار محتمل وجود دارد؛ 1. شاه 2. خدایی غیر از اهورامزدا. در حالت اول محتملترین گزینه شاه مُرده یا متوفی و در حالت دوم محتملترین خدای پیشنهادی، میترا خواهد بود.
