بررسی نوع ادبی (ژانر) در منظومه پدماوت جائسی

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران(نویسنده مسئول )

doi
10.22111/jsr.2024.46406.2372
چکیده

منظومة «پدماوات» یکی از منظومه‌های هندی به زبان اُودی (owdi) است. میرزا ملک محمد جائسی (856-921 ه.ق)، شاعری صوفی‌مسلک (در اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم) این منظومه را در قالب مثنوی و با 4196 بیت سروده است. برخی ادیبان و کارشناسان هندی، این منظومه را یکی از انواع ادب حماسی و برخی دیگر آن را در شمار انواع ادبی متصوفة اسلامی و داستان عاشقانۀ فولکلور می‌دانند و از آن به‌عنوان «ایک رزمیه نظام» (منظومۀ حماسی) یا «دوستانه‌انداز» (عاشقانه) یاد می‌کنند. هدف پژوهش حاضر در بررسی منظومة عاشقانة پدماوات، اثر میرزا ملک محمد جائسی، دستیابی به اتقان در تشخیص نوع ادبی آن است. فرضیة پژوهش این است که منظومة پدماوات یک منظومة عاشقانه با وجه حماسی است. این پژوهش در دو بخش به نگارش درآمده است. بخش نخست، بیان نظرات دربارة چیستی منظومة یادشده، منشأ داستان، معرفی شاعر و میزان توفیق او در سرایش آن است. در بخش دوم، ساختار منظومه را با سنجه‌های عاشقانه‌سرایی یا پهلوانی‌سروده‌های ایرانی سنجیده‌‌ایم. در پایان با روش توصیفی-تحلیلی به سؤالات معمول، و فرضیۀ پژوهش پاسخ گفته و دریافته‌ایم این اثر، یک منظومه‌ای عاشقانه و دارای وجه حماسی است.