فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ولایت، هویت و هستة مشترک طریقت‌های عرفانی است که در مؤلفه‌های اساسی عرفان مانند اسماءالله، حقیقت محمدیه، امامت، خلافت، انسان کامل، قطب، غوث و... به‌طور خاص و گسترده، مورد تأمل و جستار واقع شده و ادبیات عرفانی گسترده‌ای را نظام بخشیده است؛ ازاین‌رو، نمی‌توان سخن از ساحت عرفان گفت و ولایت را نادیده گرفت. این نوشتار به دیدگاه سید حیدر آملی به نمایندگی از عرفان شیعی، و محمد طاهر القادری به نمایندگی از عرفان بریلوی توجه نشان داده است؛ زیرا غنای دیدگاه‌های این دو تن، داده‌های پراهمیت و نتایج قیاس‌پذیر و حقایق ثمربخش در حوزة ولایت به بار آورده است که علاوه بر ارائة خوانش نزدیک‌تری از ولایت، می‌تواند به‌عنوان کمال ارجمند و اصل وحدت‌بخش، رشتة پیوند تشیع و تسنن را مستحکم سازد. این پژوهش با روش توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، با هدف مقایسه و هم‌سنجی نقاط اشتراک و احیاناً افتراق، و تبیین چیستی ولایت در عرفان شیعی و بریلوی، با تأکید بر اندیشة دو تن از بزرگان انجام گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ولایت، واسطۀ فیض، موجب قوام هستی، و امری پایان‌ناپذیر است و اگرچه این دو عارف محقق قائل به منبع غیبی برای ولایت بوده و مصادیق و خاتم آن را مشترک می‌دانند، با تحلیل نقادانه و نگاه باریک‌بین می‌توان سرچشمة ولایت نزد آن دو را متمایز کرد.