فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ترسّل، یکی از گونه‌های پرکاربرد نثر فارسی است و منشآت، یکی از محصولات آن. از آثار شایان توجه در این حوزه، مجموعه مکاتبات ابوالفضل علّامی است. با بررسی سبک‌شناسانۀ «سلطانیات» به‌عنوان دفتر اول این مجموعه، در لایه‌های آوایی، واژگانی، نحوی، بلاغی و فکری می‌توان دریافت که ابوالفضل به‌عنوان پیشاهنگ سره‌نویسی، و مصلح نثر بیمار تیموری، شیوۀ منتخبش را در نگارش منشآت نیز به کار بسته است؛ از این رو تمایزی آشکار میان مکاتبات او با دیگر منشآت این دوره که اغلب در ردیف نثر مصنوع قرار می‌گیرند، دیده می‌شود. او در سلطانیات و در مدخل نامه، به اقتضای کلام و الزام رسم ترسّل، تمام ظرایف ادبی را به کار گرفته و نثری منشیانه و مسجّع را پدید آورده است؛ اما در رکن اصلی مکتوب، فارغ از این الزامات، او سبک خود را در نگارش به کار می‌بندد. با نظر به این بخش می‌توان گفت آنچه سبب تشخص نثر منشآت ابوالفضل در برابر نثر سایر منشآت این عصر شده، تمایل او به فارسی‌نویسی و ترکیب‌سازی‌ فارسی و احتراز از تکلفات منشیانه در سطوح آوایی و بلاغی است که موجب سادگی و روانی نثر او در عین فصاحت و سلاست شده است. سطح محتوایی سلطانیات به‌عنوان سفیر عقاید ابوالفضل و مخدوم او، به‌صورت ضمنی و آشکار دربرگیرندۀ بزرگ‌ترین ایدئولوژی این عصر، یعنی فلسفۀ صلح کل بوده است.